وبلاگ

چرا گل ها و میوه ها ریزش می کنند؟ + راهکار

مقدمه

دلایل زیادی وجود دارد که باعث می شود گیاه گل ها و میوه های خود را بریزد. وحشت نکنید ریزش گل و میوه ممکن است طبیعی (شرایط محیطی) یا آفات و بیماری ها و خیلی از مواردی باشد که ما در این مقاله به آن پرداختیم. دانستن دلایل ریزش گل و میوه می تواند به شما کمک کند تا از بروز این مشکل جلوگیری کرده و در صورت بروز در اسرع وقت اقدامات درمانی را انجام دهید.

ریزش گل و میوه چیست؟

در بسیاری از موارد، به ویژه در بعضی از گیاهان مانند سیب، گیاه مراحل رشد خاصی را طی می کند که در آن ریزش گل و میوه طبیعی اتفاق می افتد. ریزش طبیعی گل و میوه اوایل تابستان معمولاً در سیب، گلابی و به ندرت گیلاس اتفاق می افتد که نتیجه ی ناتوانی گیاه در حمایت از تعداد زیادی گل و میوه هست که تولید کرده. گلدهی فراوان و گرده افشانی گسترده منجر به تولید بیش از حد میوه می شود، فراتر از آنچه گیاه توان دارد و در نهایت گیاه برای صرفه جویی در انرژی، میوه را رها (می ریزد) می کند. اساساً، این یک فرایند طبیعی است که در نتیجه رقابت کسب قند و انرژی بین میوه ها حاصل می شود.

علت ریزش گل و میوه چیست؟

ریزش گل و میوه ممکن است به شرایط نامساعد محیطی مانند یخبندان و سرمای هوا، گرمای زیاد و تغییرات ناگهانی رطوبت مربوط شود و یا علائم ممکن است مربوط به خاک، ناشی از آبیاری نامنظم و تغذیه نامناسب و کمبود مواد مغذی باشد. به عنوان مثال فلفل سبز کمبود بور حتی مقدار کم آن را سریع با ریزش گل نشان می دهد. در بعضی از موارد کمبود، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، گوگرد و عناصر ریزمغذی از نظر تولید میوه از اهمیت ویژه ای برخوردار هستند. بادبردگی (رانش) علف کش ها نیز ممکن است منجر به ریزش زودرس گل و میوه شود. ریزش میوه هایی که مربوط به آفات و بیماری هاست، به احتمال زیاد در اواخر فصل رشد، زمانی که میوه در حال رشد کامل است رخ می دهد. حشرات رایج که باعث ریزش زودرس میوه می شوند شامل کرم سیب و آلو است. بیماری های گیاهان و بیماری های آوندی نیز باعث ریزش گل و میوه می شود. حشرات و بیماری ها معمولاً علائم قابل رویت ظاهری دارند و بنابراین تشخیص آن ها آسان تر از اثر اختلالات و تنش های محیطی و طبیعی است. بسیاری از عوامل در موفقیت تولید گل و میوه گیاه دخیل هستند. در ادامه به موارد مهم آن اشاره کردیم که این عوامل در ریزش گل و میوه هم نقش بسیار مهمی دارند.

ریزش گل و میوه

  • گرده افشانی

هم عوامل خارجی و هم عوامل داخلی بر گرده افشانی گیاه تأثیر می گذارند. گرده افشانی باعث شروع چرخه تولید مثل گیاه هست که نتیجه آن تشکیل میوه و دانه ها می شود. شکست گرده افشانی یک توقف است که باعث از بین رفتن گل و در نهایت میوه خواهد شد. نکته: از آنجا که عوامل زیادی می توانند در گرده افشانی گیاهان تأثیر بگذارند، تشخیص علت ریزش گل و میوه در بیشتر اوقات دشوار است این عوامل شامل حشرات، بیماری ها، کود دهی ضعیف، علف های هرز، رطوبت بالا، تغییر ناگهانی دما، دمای بالا و پایین، شدت نور زیاد، تفاوت ژنتیکی گیاه و گرده افشانی معیوب هستند. عدم فعالیت زنبور و حشرات گرده افشان نیز یکی از مواردی است که کمتر مورد توجه قرار می گیرد.

ریزش گل و میوه و گرده افشانی

  • عوامل اقلیمی

گیاهانی که در زمان سرمای شدید و یخبندان شکوفا می شوند، تحت درجات مختلفی از آسیب دیدگی قرار می گیرند که بستگی به مدت زمان و درجه دمای هوا دارد. یخ زدگی می تواند به گل ها آسیب شدید برساند (گرده گل و مادگی از بین می روند). صدمه به گل در نهایت باعث ریزش شکوفه یا تغییر شکل میوه می شود برای مثال هلو و توت فرنگی اغلب “میوه های کوچک” می دهند و همان میوه های کوچک نیز ریزش می کنند و یا در گیاهانی مانند گوجه فرنگی و خربزه باعث گرده افشانی ناقص و در نتیجه باعث تولید میوه های نامناسب یا میوه های زخم شده و بد شکل خواهد شد.

  • دمای بالا

وقتی دما بیش تر از ۳۷ درجه سانتی گراد باشد در بیشتر گیاهان گل ها و شکوفه ها صدمه می بینند. برای مثال گیاهان گوجه فرنگی و لوبیا شکوفه های خود را در دمای بالا کاهش می دهند. اگر دمای بالا همراه با باد باشد بیشتر شکوفه ها حالت سوختگی پیدا کرده و از بین می روند، برای مثال گلبرگ های گل رز در این شرایط سریعا از بین می روند بنابراین سعی کنید گیاهان حساس را در مناطق حفاظت شده قرار دهید.

  • مرسین کشتکوددهی

حاصلخیزی کم خاک در هنگام شکوفایی گل ها، ریزش گل و میوه را تشدید می کند و در بعضی از گیاهان که حساسیت بیشتری دارند مانند مرکبات، تعداد زیادی از شکوفه ها و میوه ها در این حالت از بین خواهند رفت. زمان کود دهی و نوع کودی که استفاده می کنیم بسیار مهم هست، در این حالت کود دهی باید درهنگام شکوفایی گل ها انجام نشود چون تاثیری ندارد و بهتر است حداقل چهار تا شش هفته قبل از شروع شکوفه دادن کود دهی را انجام دهید.

  • آبیاری

آبیاری در طول دوره گلدهی باید با توجه به توجه سطح شوری و pH آب انجام شود به علت اینکه شوری و وجود املاح در آب باعث تشدید ریزش گل و میوه خواهد شد، همچنین آبیاری باید به صورت منظم انجام شود و بهتر است یک رژیم ثابت را به طور معمول در کل فصل رشد حفظ کنید تا بهترین تاثیر را داشته باشد. برای مثال در باغات نیمه دوم اردبیهشت ماه نقطه شروع آبیاری است. آبیاری بیش از حد یا تشنگی گیاهان در دوره گلدهی توصیه نمی شود. در صورت کمبود آب، گیاه سیگنال هایی را برای جلوگیری از تولید گل و میوه ارسال می کند.

  • نور کافی نیست

بیشتر سبزیجات، به ویژه سبزیجات میوه دار، حداقل به شش ساعت در روز نور نیاز دارند. بدون این مقدار نور، گیاهان ساقه دار می شوند و همچنین تمایل بیشتری به ریختن شکوفه های خود دارند.

  • تفاوت های گیاهان

بعضی از گیاهان مانند کدو، خیار و طالبی نیاز به انتقال گرده از گل های جداگانه نر به  ماده دارند. بعضی از آن ها نیز تعداد گل های ماده نسبت به نر بالاتر  و یا برعکس هستند. پس به دست آوردن الگو و نوع گل ها، در ریزش آن ها نقش دارند چون در بعضی از شرایط تنش به گیاهان در حال رشد از گل های ماده به نر برمی گردند که گل های نر بعد از گرده افشانی ریزش طبیعی دارند. اگرچه بسیاری از گیاهان دارای گل های خود بارور هستند. اکثر درختان میوه نیز برای موفقیت در گرده افشانی و میوه دادن با کیفیت نیاز به گونه ها گرده زا (دوست گرده افشان) نیاز دارند، بنابراین مطمئن شوید که درختان شما در نزدیکی دوستان گرده افشان باشد.

نکته: بسیاری از درختان میوه از جمله سیب، مرکبات و آلو به طور معمول درصدی از میوه های کوچکی که رشد کرده اند را به طور برنامه ریزی شده می ریزند که به آن ریزش “خرداد ماه” می گویند که روش طبیعی است برای اینکه گیاه می تواند بار سنگین میوه خود را کم کرده و ذخیره انرژی انجام دهد.

  • مواد مغذی نامناسب

کود دهی نادرست باعث می شود که گیاهان شما گل های خود را از دست بدهند یا گل ها به میوه تبدیل نشوند. توجه کنید که کودهایی با سطح نیتروژن بالا، گیاهان را ترغیب می کنند تا شاخه و برگ های شاداب و زیادی تولید کنند، اما نکته اینجاست که نیتروژن زیاد می تواند به راحتی از رشد گل جلوگیری کرده و حتی باعث ریزش گل های موجود شود. برای گلدهی، گیاهان بیش از نیتروژن به پتاسیم، فسفر، روی و بُر نیاز داریم که حداقل یک تا دو هفته قبل از شروع گلدهی محلول پاشی شوند (کود فروت ست). در هنگام انتخاب کود NPK دقت کنید شماره نیتروژن – اولین شماره – باید حداقل نیمی از دو عدد دیگر باشد، مانند (۱۰-۱۰-۵). برای جلوگیری از کوددهی بیش از حد، تمام دستورالعمل های بسته بندی را در مورد مقدار استفاده حتما دنبال کنید.

ریزش میوه

جمع بندی و راهکار:

تشخیص مشکلات بهره وری گیاهان از جمله ریزش گل و میوه خیلی موضوع ساده ای نیست و همین طور که در این مقاله به آن اشاره شد نیازمند بررسی موارد بسیاری هست. نکته مثبت و قابل توجه در مورد بعضی از گیاهان مانند درختان میوه این است که شما سال ها وقت دارید تا آن ها را با در نظر گرفتن نکات بالا برای بهبود و بهره وری بیشتر آماده کنید.

راهکار:

  1. مظنون اصلی ریزش گل و میوه در اکثر موارد عدم گرده افشانی مناسب است که در شرایط مختلفی اتفاق خواهد افتاد پس حتما عوامل تاثیر گذاری که در مقاله ذکر شد را بررسی کنید.
  2. تُنُک کردن (حذف) گل و میوه برای کاهش رقابت و تشویق گیاه به مصرف انرژی بیشتر برای تولید تعداد کمتری میوه ولی با کیفیت بالاتر بسیار اهیمت دارد.
  3. از شرایط نامساعد محیطی که باعث ریزش میوه گیاه می شود با تقوبت گیاه توسط کودهای آلی، کمپوست و کودهای فسفر و پتاسیم دار و دارای عناصر ریز مغذی همراه با هیومیک یا فولیک اسید یک یا دو هفته قبل از گلدهی استفاده کنید همچنین بعد از برداشت میوه ها می توان از کود فروت ست استفاده کرد.
  4. یک برنامه مدیریت شامل مدیریت موثر آب و یک برنامه کودی متعادل، با توجه به نوع گیاه را به طور ثابت و منظم انجام دهید.
  5. برای تأیید کمبود مواد مغذی آزمایش و آنالیز خاک و برگ را انجام دهید.
  6. از رانش یا بادبردگی علف کش خودداری کنید. هرگز علف کش را در شرایط وارونگی هوا استفاده نکنید. سمپاشی در چنین شرایطی می تواند فاصله بادبردگی را افزایش دهد.
  7. از کیفیت آب آبیاری (شوری، املاح و pH) و زهکشی خاک اطمینان حاصل کنید.
  8. از کودهای نیتروژن دار به صورت متعادل استفاده کنید.

مقالاتی که شاید مایل به خواندن آنها باشید:

چه کودی برای گیاهان زینتی یا آپارتمانی مناسب است؟ + توصیه کودی

مقدمه

تمامی گیاهان اعم از درختان، گیاهان زراعی و گیاهان زینتی برای رشد و نمو نیازمند عناصر غذایی در خاک یا بستر خود می باشند. این عناصر می توان بصورت طبیعی در خاک موجود باشد یا اینکه توسط ما تحت عنوان کود دهی به خاک افزوده شود. در سیستم کشاورزی با توجه به بالا بودن تراکم کشت گیاهان، خاک فاقد مقدار کافی عناصر مود نیاز برای رشد و نمو گیاهان می باشد بنابراین برای تامین این عناصر باید کود دهی صورت گیرد. در گیاهان گلدانی یا آپارتمانی معمولا عناصر غذایی موجود در خاک گلدان برای رشد گیاهان کافی نمی باشد با توجه به اینکه اغلب این گیاهان زینتی در تمام فصل سال سبز و دارای رشد می باشند نیاز به کود دهی دارند، برای آشنایی با نکات کلیدی در مورد کود دهی گیاهان زینتی آپارتمانی در ادامه ما را همراهی کنید.

آیا همه گیاهان زینتی نیاز کودی یکسانی دارند؟

هر گیاهی براساس شرایط رشد خود نیاز کودی متفاوتی می تواند داشته باشد. گیاهان زینتی خانگی را می تواند در سه گروه بررسی کرد: ۱- گیاهان برگی: در این گیاهان، برگهای گیاه جنبه زینتی دارند مثل پوتوس، آگلونما، دیفن باخیا، فیکوس، بگونیا ۲- گیاهان گلدار: این گیاهان در فصولی دارای گل می باشند مثل شمعدانی، گل حنا، ارکیده ۳- کاکتوس ها و ساکولنت ها: این گیاهان دارای برگ های گوشتی یا بافت گیاهی گوشتی می باشند.

این سه گروه از نظر نیاز غذایی برای رشد تا حدودی باهم متفاوت هستند. گیاهان زینتی برگی برای رشد خود نیازمند تقربیا نسبت مساوی از سه عنصر اصلی نیتروژن، فسفر و پتاسیم می باشد. کود های با فرمول ۲۰-۲۰-۲۰ و ۱۰-۱۰-۱۰ کود های مناسبی برای این گروه از گیاهان می باشند. همچنین استفاده از کود های که مقدار نیتروژن بالای داشته باشند مانند ۱۰-۱۰-۳۰ می تواند تاثیر مناسبی در افزایش رشد این گیاهان برگی داشته باشد زیرا که این عنصر موجب افزایش رشد رویشی و افزایش تعداد برگها می گردد.

در گیاهان گلدار استفاده از کود های که دارای درصد بالای از عنصر غذایی فسفر و پتاسیم نسیت به نیتروژن دارند مناسب تر می باشد. در این گیاهان در مراحلی که گیاه در حال رشد رویشی می باشد استفاده از کود های دارای فسفر بالا مانند ۱۰-۵۲-۱۰ همراه با هیومیک اسید و در مرحله گل دهی استفاده از کود دارای پتاسیم بالا مانند ۳۶-۱۲-۱۲ همراه با مقداری کود حاوی روی توصیه می گردد.

کاکتوس ها و گیاهان با برگ های گوشتی به دلیل رشد کندی که دارند زیاد چندانی به کود دهی ندارند. در این گیاهان استفاده از کود های حاوی ازت بالا باعث افزایش مقدار آب در بافت می گردد که می توانند موجب خراب شدن کاکتوس یا ترک خوردگی آن شود. در این گیاهان بهتر است که از کود های که حاوی ازت کم و پتاس بالا مانند ۳۶-۱۱-۳ استفاده کنید.
هیومیک اسید و عناصر ریز مغذی مانند آهن، روی، منگنز و بر نیز بایستی در رژیم غذایی گیاهان آپارتمانی گنجانده شود، گرچه اکثر کودهای موجود در بازیر که تحت عنوان کودهای کامل NPK شناخته می شوند، معمولا این عناصر را دارا می باشند.


اصول کلیدی در کود دهی گیاهان زینتی آپارتمانی

نکته اول:

در گیاهان زینتی آپارتمانی، شرایط محیطی مانند دما، نور، آبیاری و زهکشی بیشتر از عدم کودهی گیاه را تحت تاثیر قرار می دهد و علاتم شرایط نامساعد محیطی بسیار سریعتر از کمبود عناصر غذایی در گیاه بروز می کند. از اینرو یکی از اشتباهاتی رایجی که صورت می گیرد این است به گیاه زینتی که تحت تنش شرایط نامساعد محیطی می باشد اقدام به کودهی به دفعات مکرر جهت بهبودی گیاه می کنند درحالی که خود این عمل به دلیل تجمع کود در خاک و سمومیت ناشی از آن موجب از بین رفتن گیاه می گردد. بنابراین اولین نکنه مهم فراهم کردن شرایط محیطی مناسب برای گیاهان زینتی آپارتمانی براساس نیاز های آن گیاه می باشد.

نکته دوم:

به گیاهانی که دچار ضعف عمومی می باشد سریعا اقدام به کود دهی نگردد اغلب این گیاهان ممکن است آلوده به آفات یا بیماریهای گیاهی باشند. بنابراین ابتدا باید گیاه مورد درمان قرار گرفته و پس از قرار گرفتن در شرایط عادی کود دهی صورت گیرد. گیاهی که ضعیف می باشد دارای سیستم ریشه ضعیف یا بیمار هستند و این ریشه با وجود کودهی قادر به جذب کود، عناصر غذایی و آب نمی باشد.
کود مناسب برای رشد برگ انجیری ، شفلرا، پتوس و یوکا


نکته سوم:

اجتناب از کوددهی بی رویه، یکی از تصورات اشتباه این است که استفاده بیشتر از کود و کوتاه کردن فواصل کود دهی باعث رشد بیشتر گیاه می گردد. گیاهان دارای ظریفیت محدود در جذب عناصر غذایی می باشند. بنابراین استفاده بی رویه از کود ها موجب سمومیت ناشی از تجمع بیش از اندازه عناصر در گیاه می شود. باید به یاد داشته باشید که کمبود عناصر غذایی موجب کاهش رشد، گلدهی و ضعف گیاه می شود ولی بندرت موجب مرگ گیاه می شود، در حالی که سمومیت ناشی از کود دهی زیاد باعث از بین رفتن ریشه و در نهایت مرگ گیاه می گردد.

از سوی دیگر در کود دهی بی رویه به دلیل تجمع تدریجی عناصر در خاک به تدریج خاک گلدان دچار شوری می گردد بطوری که گاهی بصورت نواحی سفید رنگ روی سطح خاک یا در زیر گلدان یا حاشیه گلدان های سفالی قابل رویت می باشد، در این حالت به دلیل فشار اسمزی که به ریشه وارد می شود آب از ریشه به خاک منتقل شده و ریشه خشک می گردد.

حتی در صورت آبیاری به دلیل اینکه این آب توسط املاح زیاد موجود در خاک گلدان جذب می شود گیاه علائم کمبود آب نشان می دهد. برای رفع این مشکل و خارج شدن باقیمانده کود از خاک گلدان حتما دوبار در سال خاک گلدان را شست و شو دهید. برای این کار ۲ تا ۳ برابر حجم خاک گلدان آب را بصورت کم کم در نیم الی یک ساعت به گیاه بدهید تا آب از منافذ زیر گلدان خارج و املاح اضافه را بشوید.

چه زمانی و چگونه به گیاهان زینتی آپارتمانی کود به دهیم؟

در صورتی که جدیدا گیاهی را خریداری کرده اید یا اینکه گلدان گیاه قبلی را تغییر داده اید توصیه می شود برای اینگه گیاه به شرایط محیطی جدید (خانه یا گلدان) عادت کند تا یک ماه کود دهی را به تاخیر بیندازید.

با توجه به اینکه اغلب گیاهان زینتی آپارتمانی اغلب سبز هستند و دارای رشد پیوسته می باشند می توان کود دهی را در تمامی فصول انجام داد. ولی عموما گیاهان در فصل بهار و تابستان دارای رشد بیشتری بوده بنابراین نیاز غذایی بیشتر دارند درحالی که در فصل پاییز و زمستان دارای رشد بسیار کم و به طبع نیاز کودی کمتری دارند. بطوری کلی برای گیاهان آپارتمانی توصیه می شود در فصل بهار و تابستان هر ماه یکبار از کود های مناسب و به مقدار توصیه شده توسط متخصص یا اطلاعات درج شده روی محصول مورد استفاده قرار گیرد ولی در پاییز و زمستان هر دو ماه یکبار اقدام به کود دهی گردد.

در مورد نحوه کودهی بهتر است کود های حاوی مواد آلی مانند هیومیک اسید و کود های فرموله حاوی سه عنصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم مانند ۲۰-۲۰-۲۰ یا ۳۶-۱۲-۱۲ در آب آبیاری استفاده شود و کود های حاوی سایر عناصر ریز مغذی را بصورت محلول پاشی یا اسپری کردن روی برگ ها استفاده شود.
آگلونما برفی، خرفه، دراسنا کامپکت، گل کاغذی و برگ قاشقی


جمع بندی

گیاهان زینتی آپارتمانی برای رشد و نمو مناسب در کنار فراهم بودن شرایط محیطی مناسب نیازمند کوددهی می باشد. همانطور که اشاره شد استفاده از کود های حاوی نسبت برابر سه عنصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم مثل ۲۰-۲۰-۲۰ برای گیاهان زینتی برگی و کود های حاوی فسفر و پتاسیم بالا برای گیاهان گلدار و کود حاوی پتاس بالا و ازت کم مثل ۳۶-۱۱-۳ برای گیاهان گوشتی وکاکتوس بصورت هر ماه یکبار در بهار و تابستان و دوماه یکبار در پاییز و زمستان مناسب می باشد. نکته مهمی دیگر اینکه حتما از استفاده بی رویه و خارج از دوز توصیه شده روی بسته بندی کودها به دلیل ایجاد سمومیت و وجود احتمال مرگ گیاهان خودداری کنید.

نویسنده: دکتر یوسف پناهنده
دکتری تخصصی بیماری شناسی گیاهی
yousef_panahandeh@yahoo.com
متخصص گیاهپزشکی، دفع آفات و تغذیه گیاهی

انواع بسترهای کشت هیدروپونیک گلخانه ای

مقدمه

مدیریت تولید محصولات کشاورزی و منابع آبی سیستم های کشاورزی را هر روز نوین تر و پیشرفته تر می کند. از این بین سرعت پیشرفت علوم و فنون در کشت های گلخانه ای با سرعت بیشتری در حال افزایش است. کشت های داخل گلخانه به طور کلی به دو دسته تقسیم می شوند:
۱-کشت در بستر خاک (زمینی)
۲-کشت دربسترهای مخصوص
در این مقاله به بررسی انواع بستر های کشت در گلخانه های هیدروپونیک یا آبکشت خواهیم پرداخت.

هیدروپونیک یا آبکشت چیست؟

به زبان ساده آبکشت روشی است که در آن گیاهان بدون تماس با خاک، عناصر مغذی را از طریق ریشه جذب و رشد می کنند. ریشه ها در این روش ممکن است در یک بستر فاقد مواد غذایی رشد کنند و یا اینکه مستقیماٌ به صورت ریشه لخت با آب حاوی مواد غذایی و یا بخار آن در ارتباط باشند.

انواع بسترهای کشت هیدروپونیک چیست؟

غالب گلخانه های هیدروپونیک موجود در دنیا از یک بستر خنثی و فاقد مواد غذایی به عنوان محیط توسعه ریشه و شبیه سازی خاک استفاده می کنند. این بستر در تمامی حالات بایستی دارای خواص زیر باشد:

۱-مواد غذایی آلی، معدنی و شیمیایی آن در کمترین حالت خود و حتی مایل به صفر باشد.
۲- از نظر اسیدیته و شوری خنثی بوده و سبب آسیب به گیاه نشوند.
۳- توانایی جذب و نگه داری آب را به خوبی داشته باشند تا بتوانند در مدت بیشتری محیط ریشه را تغذیه کنند.
۴- سبک بوده و زهکش مناسب داشته باشد.
۵-استریل، فاقد بیماری، آفت و علف هرز باشد.
۶-ارزان قیمت باشد.

حالا که با خصوصیات بسترهای مختلف کاشت در گلخانه آشنا شدیم به معرفی انواع این بسترها توجه کنید:
این مقاله شما را بیشتر راهنمایی میکند
عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان و نقش آنها در گیاه

۱- کوکوپیت

کوکوپیت در واقع الیاف تنه و میوه درخت نارگیل است. کوکوپیت پر مصرف ترین بستر کشت در گلخانه های هیدروپونیک محسوب می شود. این بستر به صورت قالب های خشک و فشرده در اختیار شما قرار گرفته و با ریختن آب روی آن میتوان آنرا آماده مصرف کرد. درجه بندی های مختلفی بر اساس طول الیاف مورد استفاده در تولید این محصول وجود دارد. مثلا کوکوپیت فاین دارای کمترین اندازه الیاف بین کوکوپیت ها و البته پرتقاضا ترین آنهاست. کوکوپیت مدیوم در میانه اندازه الیاف دسته بندی می شود و کوکوپیت لانگ یا هارش بلندترین الیاف را دارد. معمولا کوکوپیت ها دارای آنالیز بوده و می توانید آن را از وارد کنندگان و یا تولید کنندگان درخواست کنید.
کوکوپیت معمولا همراه با پرلیت برای کشت های گلخانه ای مصرف می شود تا ضمن سبک تر کردن بستر، مصرف کوکوپیت نیز کاهش یابد.
کوکوپیت در دو حالت خشک و آب خورده
میزان افزایش حجم یک قالب کوکوپیت برای پر کردن سینی نشا

بستر کوکوپیت
۲- پرلیت

پرلیت در واقع یک ماده سبک شبیه به پوکه معدنی، محصول انفعالات آتشفشانی و سیلیسی است. این سنگ معدنی بسار سبک و شکننده با وزن مخصوص اندک است. پرلیت می تواند به سادگی آب را از خود عبور داده و از آنجایی که دارای حفرات بسیار ریز و فراوان روی سطح خود است می تواند مقداری آب را در خود نگه دارد. این ماده نیز همانند کوکوپیت خنثی است و دانه بندی های متنوعی دارد . معمولا هرچه اندازه دانه ها کوچک تر باشد (شکری یا عدسی) عملکرد بهتری در کشت هیدروپونیک خواهد داشت. از پرلیت به تنهایی و یا مخلوط با سایر بسترها در آبکشت استفاده می شود.

پرلیت دانه درشت
استفاده از پرلیت در گرو بگ برای کشت هیدروپونیک گلخانه ای
این مقاله شما را بیشتر راهنمایی میکند
بهترین ترکیب رشد سریع گیاهان و درختان + کودهای رشدی

پرلیت
۳- ورمیکولیت

ورمیکولیت نیز یک سنگ معدنی است که بعد از خرد شدن و تبدیل شدن به ذرات ریز تر می تواند به عنان یک بستر مناسب برای کشت هیدروپونیک استفاده شود. این سنگ سنگین تر از پرلیت است و جذب آب کمتری نیز دارد که دلیل آن صاف صیقلی تر بودن سطح آن نسبت به پرلیت است. از طرفی این بستر گران قیمت تر از پرلیت بوده و بنابراین خواهان زیادی در کشت های هیدوپونیک ندارد اما از سو دیگر یک عامل حمل کننده مواد شیمیایی نظیر کودها و سموم می باشد.

ورمیکولیت۴- ضایعات پوست درختان مختلف

گیاهان مختلفی در بخش خارجی تنه تولید بافت چوب پنبه ای می کنند که پس از فراوری و استریل کردن آن می توان از آنها به عنوان یک بستر کشت مناسب در سیستم های هیدروپونیک استفاده کرد. از آنجایی که این دسته شباهت فراوانی به کوکوپیت دارد و همچنین ممکن است دسترسی به آنها سخت تر از کوکوپیت باشد، معمولا توسط گلخانه داران انتخاب نمی شوند اما به عقیده برخی گلخانه داران این بسترها می توانند در قیمت های پایین تر همان خواص کوکوپیت را داشته باشند.

پوست درختان۵- ماسه بادی

ماسه شسته شده یا ماسه بادی یکی دیگر از این بستر هاست. با اینکه ماسه بادی اکثر خصوصیات بستر کشت هیدروپونیک را دارد اما به دلیل سنگینی زیاد و تهویه کمتر؛ چندان مورد استقبال نیستند. نکته مهم در استفاده از ماسه بادی توجه ویژه به شسته شوی آن قبل از مصرف است. ماسه هایی که از دریا و یا رودخانه جمع آوری می شوند استریل نبوده و شوری بالایی نیز دارند. که بایستی قبل از مصرف حذف شود.

۶- انواع هیدروژل و سوپرجاذب ها

این دسته ار بستر های کشت از مواد شیمیایی و معمولا پلیمری به صورت مصنوعی ایجاد شده اند گرچه برخی هیدروژل ها با استفاده از عوامل ژل سازی طبیعی مانند ژلاتین ساخته می شوند. این دسته از بسترها درواقع موادی هستند که آب را در خود جذب و حبس می کنند و ایجاد یک محیط ژله ای در اطراف ریشه کرده که دائما به آن آب می رساند.

هیدروژل مملو از آب
هیدروژل ها بر اثر دریافت آب متورم می شوند و می توانند آب را به تدریج در محیط آزاد کنند

سوپرجادب و هیدروژل
۷- پشم سنگ یا راک وول

این بستر یکی از جدیدترین و رو به رشد ترین بسترهای مورد استفاده در کشت هیدروپونیک است. پشم سنگ در واقع محصولی است که از ذوب کردن سنگهای معدنی و رشته رشته کردن آنها حاصل می شود. این بستر ارزان، فاقد بیماری و آفت و نگه دارنده خوبی برای آب و مواد غذایی اطراف ریشه است. پشم سنگ پس از قالب گیری برای گشت نشاء و یا محصول مورد استفاده قرار می گیرد.

پشم سنگ rock woolکدام یک از این بسترها برای سیستم هیدروپونیک بهتر است؟

جوابی برای این سوال نیست. چون تمام شرایط یک گلخانه از نظر اقتصادی و علمی بایستی تحت نظر قرار بگیرد و سپس در این مورد تصمیم گیری شود. سیستم آبیاری و تزریق کود در گلخانه ها و میزان دسترسی به منابع آبی، طراحی سیستم زهکشی و نوع گیاه کاشته شده عواملی است که می تواند نوع بستر کشت را تعیین کند . چیزی که مشخص است در حال حاضر (زمان نگارش این متن)، بستر کوکوپیت و پرلیت به نسبت مساوی از همه بسترهای موجود اقتصادی تر و در دسترس تر است اما این موضوع دلیل بر درستی انتخاب این بستر نیست و تمامی عوامل بالا بایستی در یک طرح گلخانه بررسی و اعمال شوند.

آیا از بسترهای کشت می توان دوباره استفاده کرد؟

استفاده مجدد از بستر کشت کاملاً امکان پذیر است البته توجه به دو نکته هم ضروری است. اول اینکه بستر کشت دست دوم بایستی قبل از مصرف مجدد شسته شود تا بقایای کود و سم و شوری آن از بین برود و دوم اینکه این بستر بایستی به خوبی ضد عفونی و عاری از بیماری، آفت و علف هرز شود. از آنجایی که بستر های کشت فقط محیطی برای دویدن و رویش ریشه ها هستند پس طی یک فصل زراعی چیزی از آنها کم نمی شود. معمولا هزینه گندزدایی و از شستشوی بستر به حدی بالاست که جایگزین کردن آن با بستر جدید به صرفه تر خواهد بود.

جمع بندی

بسترهای مختلف کشت هیدروپونیک با اینکه در ظاهر تفاوت های فراوانی با هم دارند اما در عمل کار یکسانی کرده و خواص مشابهی نیز دارند. با بررسی تمام عوامل دخیل در کشت گلخانه ای شامل سازه، تجهیزات و نوع کشت می توان به بهترین بستر برای کشت گلخانه ای خود برسید. در این راه تیم مرسین کشت یاری دهنده شما خواهد بود. ما با کارشناسان و مشاوران خود در بخش گلخانه شما را در این راه همیاری می کنیم.

مقالاتی که شاید مایل به خواندن آنها باشید:

بهترین ترکیب رشد سریع گیاهان و درختان + کودهای رشدی

عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان و نقش آنها در گیاه

 

۱ rating۵/۵

ضدعفونی و سمپاشی گلخانه قبل از کشت

مقدمه

گلخانه داران و تولید کنندگان محصولات گلخانه ای اغلب نگران هزینه های مدیریت آفات و عوامل بیماری زا هستند. بهداشت و ضدعفونی مناسب گلخانه یکی از اصلی ترین موارد در کاهش هزینه های کنترل آفات و بیماری ها و بهبود رشد گیاه است.
وقت و هزینه برای بهداشت و ضدعفونی کردن گلخانه بسیار کمتر از هزینه های مکرر برای کاربرد سموم دفع آفات و بیماری هاست و در نتیجه کاهش ضرر و زیان محصولات را به همراه دارد. البته در نگاه اول ممکن است فوراً متوجه مزایای آن نشوید، اما ضدعفونی کردن گلخانه با برنامه ریزی و طولانی مدت باعث صرفه جویی در هزینه و وقت شما خواهد شود.
در این مقاله در مورد روش های کلی حفظ یک گلخانه تمیز و سودآور بحث می کنیم.

برخی از تولیدکنندگان برای ضدعفونی و تمیز کردن گلخانه از بقایای فصل قبلی کشت، تا فصل جدید کشت منتظر می مانند. بهتر است در اسرع وقت تمیزکاری انجام شود تا محل های زمستان گذران برای آفات از بین بروند و جمعیت آن ها قبل از فصل کشت کاهش یابد. پیشگیری از آفات بسیار آسان تر از کنترل آن هاست.

برای ضدعفونی گلخانه در ابتدا به مدیریت گلخانه نیاز هست چرا که حشرات و عوامل بیماری زا در همه جا وجود دارند و ممکن است به راحتی وارد گلخانه ها شوند. در طی رشد یک محصول، جلبک ها در سطوح مرطوب تجمع یافته و پناهگاه قارچ ها و حشرات می شوند. همین طور شناسایی آفات و عوامل بیماری زا، مشکلات و درک آنچه می توان انجام داد تا حضور آن ها در گلخانه کاهش یابد هم بسیار مهم هست. همچنین شناخت محل تجمع آنها مانند کف و نیمکت ها و سکوهای کار، علف های هرز، ابزارآلات، ظروف و سایر تجهیزات، زباله ها، لباس های کار و گیاهان جدیدی که برای کشت جدید وارد گلخانه می شوند، نقش دارند.


کف و سکوها

کف گلخانه منبع اصلی آفات و بیماری هاست که می توانند به راحتی برای مدت طولانی در خاک و بقایا زنده بمانند مانده و به راحتی بسیاری از این عوامل توسط آبیاری و تماس ریشه ها با خاک به گیاهان رشد داده شده منتقل شوند.
در صورت امکان، اطمینان حاصل کنید که کف گلخانه حاوی خاک یا بقایای گیاهان نباشد. کف بتنی یا سنگریزه ترجیح داده می شود. کف با ورقه های پلاستیکی نیز مفید است ولی باید مرتباً تغییر داده شود. باید تمرکز تولید کننده بر جلوگیری ورود آفات و عوامل بیماری زا باشد. همچنین از بین بردن بلافاصله علف های هرز از کف گلخانه و خارج کردن آن ها و شستشوی مرتب زمین گلخانه نیز توصیه می شود. بذرها را در مکانی جدا از گلخانه اصلی کشت و نشا کنید.استفاده از سکوهای بلند راهی آسان برای کاهش آلودگی از کف گلخانه است. گرچه ممکن است گران تر باشند ولی راحت تر تمیز می شوند از نیمکت های چوبی نیز می توان استفاده کرد اما تمیز کردن چوب به سختی انجام می شود و عوامل بیماری زا را در خود به راحتی جای می دهد.
برای ضدعفونی، آب به تنهایی کافی نیست به خاطر همین می توانید از مواد شیمیایی مانند آب ژاول یا همان مایع سفید کننده ۶ تا ۱۰ درصد (روی فلزات خورندگی دارد)، محصولات حاوی آمونیوم کواترنر، متیل بروماید و آب اکسیژنه استفاده کنید که به طور موثری باکتری ها، قارچ ها و جلبک ها را از بین می برند. دی اکسید کلر محصول دیگری است که به طور موثری سطوح را تمیز می کند، دی اکسید کلر و یا کلروپیکرین (گاز اشک آور) نیز سموم گازی هستند، بنابراین می توانند به تمام منافذ وارد شده و ضدعفونی را انجام دهد. همچنین اسید سولفوریک برای از بین بردن رسوبات جلبک ها، خاک و آب بسیار مناسب است. پراستیک اسید (معروف به پرسیدین) نیز یکی از ضدعفونی کننده های مناسب و بیوساید(زنده کش) برای گلخانه ها است.
برای ضدعفونی از بالا و سقف گلخانه شروع کنید و به سمت پایین حرکت کنید و تمام دیوارها و ساختارهای داخلی (برآمدگی های پنجره، لوله ها و اتصالات) را تمیز کنید. (همیشه از وسایل محافظتی مناسب استفاده کنید و هنگام استفاده از هرگونه مواد ضدعفونی کننده، برچسب محصول را ببینید).


علف های هرز

منبع دیگر عوامل بیماری زا و آفات هستند علف های هرز در داخل و خارج از گلخانه رشد می کنند و که می تواند بیماری ها و حشرات را در خود جای دهند. علف های هرز ممکن است با دست حذف شوند ولی بسیاری از علف های هرز به سرعت رشد می کنند، بنابراین کنترل آنها دشوار است و فقط با روش های شیمیایی که ساده تر و موثرترند کنترل می شوند مانند استفاده از علف کش های گلایفوزیت، تری فلورالین و یا پاراکوات. برای کنترل علف های هرز خارج از از گلخانه هم بلافاصله اقدام کنید اما قبل از استفاده مطمئن باشید که دهانه های گلخانه بسته هستند و تا از آسیب رساندن به گیاهان داخل گلخانه جلوگیری کنید.

لباس های کار

مراقب باشید وقتی وارد گلخانه می شوید خاک و بقایایی به کفش و چکمه های شما چسبیده که می توانند منبع دیگری از عوامل بیماری زا و حشرات باشد. بدین منظور برای حذف آن ها برس و شیلنگ های پرفشار در خارج از ورودی گلخانه قرار دهید، همچنین می توانید مکانی ویژه ایجاد کنید که هنگام ورود به گلخانه کفش و چکمه را ضد عفونی می کند(حمام پا).

ابزارآلات، ظروف و سایر تجهیزات

به طور مرتب وسایل و تجهیزات را با آب و صابون تمیز کنید. اتانول (۷۰ درصد) هم برای ضدعفونی کردن ابزارها بسیار موثر است و مانع از گسترش بسیاری از عوامل بیماری زای مهم گیاهی مانند ویروس ها و باکتری ها بین گیاهان می شوند. اگر درگذشته با بیماری هایی مانند فوزاریوم، پیتیوم و رایزوکتونیا مواجه بوده اید باید از گلدان ها، ظروف و بسترهای جدید استفاده کنید و هرگز بستر یا خاکی را که دارای این بیماری هاست در گلخانه ذخیره نکنید و دنبال ضدعفونی کردن آن هم نباشید چرا که هزینه هایش چندین برابر استفاده از خرید بستر جدید خواهد شد.

زباله ها

سطل های زباله می توانند عوامل بیماری زا و آفات را در خود جای دهند همیشه آن ها را از گلخانه دور نگه دارید. از بین بردن خاک و گیاه دور ریخته شده هم بسیار مهم است. سطل ها باید یک درب محکم داشته و خوب بسته شوند و آن ها را روزانه تخلیه و بعد کاملا تمیز و ضدعفونی کنید.

گیاهان جدید برای کشت

گیاهان جدید راه های بسیار مهمی برای ورود آفات به گلخانه شما هستند و محموله های گیاهی را که به نظر می رسد دارای آفات و علائم آسیب دیده هستند یا خیر، برگردانید و از کشت آنها خوداری کنید. کلیه پرسنل گلخانه را آموزش دهید تا بیماری و حشرات را تشخیص دهند. همچنین می توانید گیاهان یا بافت های مشکوک را برای مرسین کشت ارسال کنید تا آفت و بیماری های آن ها تحت نظر متخصصین ما در آزمایشگاه تشخیص داده شوند. پس از ضدعفونی کردن تمام گلخانه، تمام دریچه ها و درها را ببندید و اجازه دهید دمای گلخانه به مدت چند روز به دمای ۴۵ درجه سانتی گراد برسد چرا که این دما می تواند به طور موثری جمعیت آفت و بیماری ها را کاهش دهد.

جمع بندی و نکات

گلخانه داران و تولید کنندگان محصولات گلخانه ای اغلب نگران هزینه های مدیریت آفات و عوامل بیماری زا هستند. این دستورالعمل ها باید با برنامه زمانبندی شده و با توجه به جزئیات انجام شوند و هنگامی که به طور موثر و مداوم استفاده شوند، مزایای آن ها مشهود خواهد شد. یک گلخانه تمیز منجر به گیاهان سالم، و گیاهان سالم منجر به تولیدکنندگانی شاد می شود.
۱. سکوها، گلدان ها و سینی ها باید نو یا ضد عفونی شوند. سکوهای چوبی می توانند منبعی برای بیماری های پوسیدگی ریشه و آلودگی حشرات باشند. جلبک هایی که روی سطح چوب رشد می کنند، محیط
۲. ایده آلی را برای قارچ های و حشرات هستند. عوامل بیماری زای گیاهی مانند پیتیوم می توانند درون چوب رشد کنند و گیاهان را آلوده سازند.
۳. سکوها را ترجیحاً با متریال غیر متخلخل مانند ورق های فلزی یا بتن ایجاد کنید تا ضدعفونی بهتر صورت گیرد.
۴. ایستگاه های شستشو برای شستن دست و پا را در ورودی هر گلخانه، ایجاد کنید.
۵. به حیوانات اهلی و خانگی اجازه ورود به گلخانه را ندهید.
۶. برای جلوگیری از آلودگی لوله های آبیاری آنها را در سطحی بالاتر از کف گلخانه تعبیه کنید.
۷. بسترهای کشت را در یک منطقه تمیز و سر پوشیده نگه دارید.
۸. از حمل مواد گیاهی به صورت باز در داخل گلخانه خودداری کنید.
۹. از تجمع گلدان های کثیف، بسترهای کشت قدیمی یا بقایای گیاهی خودداری کنید.
۱۰. اطمینان حاصل کنید که سطل های زباله در گلخانه به صورت دربسته پوشانده شده است تا حشرات و بیماری های قارچی به محصولات منتقل نشود.
۱۱. علف های هرز داخل و خارج از محیط گلخانه را در اسرع وقت از بین ببرید.

نویسنده: دکترحسین گل افروز
دکتری تخصصی قارچ شناسی گیاهی
h.golafrouz@gmail.com
متخصص گیاهپزشکی، احداث و نگه داری باغ و فضای سبز

تفاوت نهال های پیوندی پایه رویشی و پایه بذری چیست؟

مقدمه

امروزه با افزایش روز افزون علوم باغبانی و ژنتیک گیاهی کیفیت نهال های مثمر از نظر مقدار باردهی و مقاومت به شرایط سخت و همچنین آفات و بیماری ها افزایش یافته و شاهد عرضه نهال هایی در بازار هستیم که نسبت به نهال های سنتی دارای راندمان بالاتری هستند.از جمله این درختان می توان به انواع درختان مثمر پیوندی اشاره کرد. در این مقاله قصد داریم خصوصیات نهال های پیوندی و انواع این درختان را بررسی نمائیم.


نهال پیوندی چیست؟

هر نهال و یا درخت پیوندی از دو بخش پایه و پیوندک تشکیل شده است. پایه یک درخت پیوندی در واقع بخش تحتانی و ریشه ای درخت به شمار می آید، در حالی که پیوندک شامل اندام هوایی، شاخه سار و اندام های بارده گیاه است که بر وری پایه پیوند شده است. بنابراین در درختان پیوندی میتوان خصوصیات دو یا چند درخت مختلف را به صورت همزمان در یک نهال داشته باشیم.

دلیل برتری درختان پیوندی چیست؟

عمل پیوند به ما این اجازه را می دهد تا از خصوصیات مناسب یک درخت با ریشه های خوب و درخت دیگر با باردهی مناسب به طور همزمان استفاده کنیم. معمولا در عمل پیوندزنی از پایه هایی استفاده می شود که دارای ریشه های عمیق، قوی ، مقاوم به آفات و بیماری ها ، جذب بالای مواد و خواص دیگری نظیر پا کوتاه کنندگی و مقاومت به خاک های نامناسب (شور، قلیایی، آهکی و …) استفاده می شود. در مقابل برای پیوندک مورد استفاده در پیوند نیز از درختانی بهره گرفته می شود که دارای گلدهی و باردهی مناسب، میوه های درشت و بازار پسند، مقاوم به آفات و بیماری ها و سرمای دیر رس بهاره باشند. مجموع این عوامل در نهایت منجر به تولید یک نهال پیوندی با کیفیت خواهد شد. در مقابل نهال های پیوندی، نهال های غیر پیوندی وجود دارد که یا به شکل بذری در بازار موجود هستند (یعنی حاصل از جوانه زنی بذر گیاه هستند) و یا ناشی از قلمه گیری و سایر روش های رشد رویشی هستند (خوابانیدن، استفاده از پاجوش و …). درختان غیر پیوندی خصوصیات ناشی از پیوند را نداشته و معمولا دارای نطه ضعف های فراوانی نسبت به نهال های پیوندی هستند.

مزایا و ویژگی های درختان پیوندی:

۱-دارای مقاومت بالاتر به آفات و بیماری ها هستند
۲-باردهی و کیفیت تولید بار بالاتری دارند
۳-نسبت به شرایط سخت محیطی مقاومت بالاتری نشان می دهند
۴-زود بازده تر هستند
۵-عمر اقتصادی بالاتری دارند
۶-جهت احداث باغ اقتصادی توجیه پذیر هستند
۷-دارای تفرق ژنتیکی نیستند و بنابراین در یک باغ همزمان و یکدست میوه می دهند

 

انواع درختان پیوندی

بر اساس نوع پایه استفاده شده در نهال های پیوندی این درختان به دو دسته نهال های پیوندی پایه بذری و نهال های پیوندی پایه رویشی تقسیم بندی می شوند.
نهال های پایه بذری نهال هایی هستند که پایه استفاده شده از در آنها ناشی از جوانه زنی بذر یک گیاه است. در حالی که در نهال های پایه رویشی این پایه از روش های رویشی نظیر کشت بافت گیاهی، قلمه و یا سایر روش ها تولید شده است. از بین تمامی این روش ها پایه های رویشی کشت بافتی جدیدترین و قابل توجه ترین درختان هستند.
از منظر دیگر یک نهال پیوندی می تواند دارای یک یا چند پیوندک باشد. درختان دارای چند پیوندک نیز ممکن است بسته به نوع پایه خود یک یا چند رقم میوه را همزمان تولید نمایند (به طور مثال درخت مرکباتی که همزمان نارنج، پرتقال، بالنگ و نارنگی تولید میکند). این دسته از درختان معمولا درختان باغچه ای بوده و در باغات تجاری استفاده نمی شوند چرا که نگه داری این نوع درختان دشوار بوده و هزینه های باغداری را بالا میبرد.

 

درختان پیوندی با پایه بذری

این درختان معمولا دارای ریشه بسیار عمیق و عمودی هستند و نسبت به درختان پایه رویشی دیرتر بار میدهند. این درختان به درختان پیوندی سنتی نیز مشهور هستند. معمولا ارتفاع این دسته از درختان زیاد بوده و ممکن است به برخی آفات و بیماری ها مقاومت مناسبی داشته باشند. در انتخاب پایه بذری سعی می شود تا بذر گیاهانی انتخاب شود که مقواومت خوبی به شرایط سخت محیطی دارند و گاها از ارقام وحشی همان گیاهی استفاده می شود که قصد پیوند زدن روی پایه را داریم. به طور مثال اگر قصد تولید بادام رقم مامایی روی پایه بذری را داریم سعی میکنیم از پایه بادام تلخ که مقاومت و مصونیت نسبت به بسیاری از بیماری ها دارد استفاده نماییم.

 

درختان پیوندی با پایه رویشی

پایه این دسته از درختان همانطور که اشاره شد از روش های رویشی تولید می شود که معروف ترین و مدرن ترین آن روش کشت بافت است. در این روش یک سلوب و یا یک تکه کوچک از بافت گیاه جداسازی شده و در آزمایشگاه روی محیط کشت مخصوص پرورش داده می شود. پس از تشکیل پایه در آزمایشگاه و انتقال به زمین زراعی عمل پیوند روی این پایه انجام می شود. اما روش هایی مانند قلمه زدن و خوابانیدن نیز در این دسته برای تولید پایه به کار برده می شود. این دسته از نهال های پیوندی به دلیل ماهیت پایه خود معمولا دارای ریشه های سطحی تر و افشان هستند اما حجم این ریشه ها بیشتر از پایه های بذری است. این نهال ها معمولا پاکوتاه بوده و تمرکز تولیدی آنها بر روی تولید میوه به جای شاخسار است. همچنین عمر اقتصادی و مقاومت این پایه ها به آفات، بیماری ها و شرایط نامناسب خاک نیز به شدت بالاتر است.

ویژگی ها و مزیت های نهال پایه رویشی کشت بافت نسبت به نهال های پایه بذری

۱-سرعت باردهی بیشتر به طوری که در بسیاری موارد در سال سوم شروع به باردهی اقتصادی می کنند.
۲-مقاومت بالاتر به خاک های نامناسب، شور،آهکی، قلیایی و رسی.
۳-میزان تولید میوه بالاتر در واحد هکتار.
۴-عمر اقتصادی بالاتر درخت.
۵-امکان احداث باغات متراکم که سبب افزایش بهره وری از منابع آبی و زمین ها می شود.
۶- مقاومت به کم آبی و نیاز آبی به مراتب کمتر (به دلیل وجود ریشه های سطحی).
۷-مقاومت به سرمای دیررس بهاره و حفاظت از شکوفه های ایجاد شده توسط درخت.
۸- ارتفاع کمتر نسبت به پایه های بذری و در نتیجه کاهش مصرف نهاده های کشاورزی و سهولت برداشت میوه ها.
۹- سهولت انجام عملیات پیوند به دلیل پوست دهی بهتر و بیشتر.

 


نتیجه گیری

از بین موارد ذکر شده در مقاله بی شک درختان پیوندی پایه رویشی حاصل از کشت بافت بهترین و اقتصادی ترین گزینه برای احداث باغ به شمار می آیند. این درختان گرچه قیمت های بالاتری در بازار دارند اما با توجه به خصوصیات آنها می توان هزینه های انجام شده را در سال های ابتدایی پس از کشت جبران نمود. استفاده از پایه های کشت بافتی همچنین سبب کاهش هزینه های باغداری خواهد شد که آن نیز به نوبه خود جبران کننده هزینه های اولیه است. در صورتی که شما عزیزان به دنبال مشاوره جهت احداث باغات متراکم و نوین و یا احداث باغ با درختان میوه پیوندی پایه رویشی هستید با کارشناسان مرسین کشت تماس حاصل فرمائید. ما شمارا کمک خواهیم کرد که بدون هدر رفت هزینه و وقت و با توجه به نوع زمین و منطقه بهترین درخت و نیز پرسودترین محصول را کشت و استفاده نمایید.

 

نویسنده: دکتر علی روشن بخش
دکتری تخصصی بیماری شناسی گیاهی
aroshanb@gmail.com
متخصص تغذیه گیاهی و دفع آفات

نهال های گواهی شده

مقدمه

بسیاری از کشورها برنامه های صدور گواهینامه مواد گیاهی را برای حفظ یا بازسازی بخش­های خاص کشاورزی اجرا کرده اند. هدف این برنامه ها تولید و توزیع مواد با کیفیت بالا و عاری از بیماری­های سیستمیک و آفات است. برنامه های صدور گواهینامه به طور کلی الزامات واجد شرایط بودن برای نهالستان ­ها ، تولید کنندگان و سایر گیاهان را تعیین می­کنند. فقط آن دسته از انواع گیاهان که توسط مقام ملی صالح ثبت و تأیید شده و مورد ارزیابی و عاری از هرگونه بیماری سیستمیک قرار گرفته ­اند استفاده خواهند شد. به طور کلی، وزارت کشاورزی برنامه­ های صدور گواهینامه را اجرا می­کند، اگرچه مرجع صالح در کشورهای مختلف متفاوت خواهد بود. بسیاری از محصولات مختلف در سراسر جهان مشمول صدور گواهینامه سلامت هستند. استفاده از گیاهان گواهی شده باعث کمک به مدیریت در دستیابی به بهبود فرآیندها، کارایی بیشتر محصولات می ­شود، اطمینان از برتری یکنواخت گیاهان پیش از عملیات تولید، تنظیم یک استاندارد کیفی برای همه محصولات است.


چرا از نهال گواهی شده استفاده کنیم؟

نهال از اولین نهاده­ های کشاورزی در ایجاد باغ­های اقتصادی میوه است. آلودگی به آفات و بیماری ­های گیاهی از جمله مهمترین دلایل کاهش تولید در باغ­ها و در مواردی به نابودی کامل باغ منتهی می­شود. تعدادی از عوامل بیماریزا از طریق ادوات کشاورزی، خاک، باد، حشرات، پرندگان، حیوانات و انسان به باغ­ها منتقل می­شوند که در بسیاری از موارد در صورت استفاده از سموم شیمیایی و روش ­های زراعی قابل کنترل بوده و خسارات آن­ها قابل جبران است؛ اما تعداد دیگری از عوامل بیماریزای به دلیل فقدان اطلاعات کافی تولید کنندگان نهال و باغداران در مورد اهمیت و نحوه انتقال آن­ها، از طریق نهال به باغ منتقل می­ شوند که در بسیاری از موارد قابل کنترل نیست و تنها راه مقابله با آن­ها استفاده از نهال سالم و گواهی شده است. در کشورهای پیشرفته و تعدادی معدودی از کشورهای در حال توسعه دنیا، سیستم ­های کنترل و گواهی نهال برای ساماندهی به تولید نهال گواهی شده سالم، اصیل و استاندارد، توسعه یافته است.

مزایای نهال گواهی شده چیست؟

بهره­ دهی اقتصادی باغ­های میوه متاثر ازعوامل مختلفی مانند خاک، شرایط آب و هوایی ،تغذیه کافی و مدیریت کشاورزی، آفات و بیماری­ های گیاهی است. همچنین عدم استفاده از ارقام و پایه­ های سازگار با شرایط هر منطقه، بارآوری ناکافی و زوال درختان در کوتاه مدت یا میان مدت و به ثمر نرسیدن باغ­ها را به همراه خواهد داشت. اما آنچه که نقش بارزتری در برنامه­های گواهی نهال درکاهش بازدهی اقتصادی باغ­ها ایفا می­کند تاثیر آفات و بیماری­های گیاهی می­باشد.

تاثیرآفات وبیماری­ها به وضوح در باغ­های کشور با کاهش کمیت و کیفیت محصولات باغی، افزایش هزینه ­های تولید ونگه­داری باغ­ها، زوال تدریجی یا ناگهانی درختان میوه و کاهش اشتغال فعالان در بخش باغبانی کشورخواهد شد(خسارت ناشی از بیماری­ های گیاهی در جهان بین ۱۰-۲۰ درصد کل تولید است)

هر چند که این میزان خسارت در برخی مواقع به ویژه در کشورهای در حال توسعه که از زیر ساخت­های­ کافی در زمینه کشاورزی صنعتی برخوردار نیستند، ممکن است میزان خسارت به صد در صد محصول نیز ارتقا یابد. گروهی از بیماری ­ها که برای بیشتر باغداران ناشناخته هستند و به طور عمده توسط عوامل بیماریزای ویروسی، ویروئیدی، شبه ویروسی، فایتوپلاسمایی، باکتریایی و تعداد معدودی ازعوامل قارچی ایجاد می­شوند و به دلیل ماهیت، تعداد زیادی از آن­ها، با هیچ کدام از روش ­های مرسوم قابل کنتزل نیستند. بیماریهای موسوم به تریستزا، اگزوکورتیس، کاچکسیا، پسوروز، کیسه صمغی، میوه سبز، استابورن، در مرکبات شارکا، بافت مردگی حلقوی برگ، کوتولگی، موزائیک، پژمردگی، شانکر و زخم همراه با شیره گیاهی و در هسته داران و دانه داران، گال انگور، جاروی جادوگر درختان میوه هستند.

و همین گروه از بیماری­ها در اکثر مواقع حتی فاقد علائم بیماری هستند ولی کلیدی ترین نقش را در کاهش بهره اقتصادی باغ­های میوه ایجاد می­کنند و به عنوان مهمترین عوامل زوال و نابودی باغ­ها به ویژه در باغبانی سنتی مطرح هستند.

به دلیل اهمیت موضوع استفاده از نهال سالم و گواهی شده، ارگان­های تحقیقاتی-اجرایی در دنیا مانند سرویس بازرسی حیوانات و گیاهان در آمریکا، دپارتمان کشاورزی در استرالیا، سازمان حفظ نباتات در اتحادیه اروپا و موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال در ایران برای ساماندهی­ تولید و توزیع بذر، نهال و سایر مواد تکثیری بخش کشاورزی بر اساس استانداردهای موجود ایجاد شده ­اند.


قوانین مربوط برای نهال گواهی شده چیست؟

به منظوررعایت مواد قانونی فوق و آیین نامه­های اجرایی مرتبط با سلامت نهال، موسسه ابتدا استانداردهای سلامت مواد تکثیری بخش باغبانی کشور را با بهره گیری از تجربیات علمی واجرایی تمام ارگان­های تحقیقاتی و اجرایی در ساختار وزارت تعیین و پس از تصویب و ابلاغ، معیار فعالیت­های خود در ارزیابی و صدور گواهی سلامت قرار داده است. بدیهی است در استانداردهای مذکور، فقط بیماری­هایی­ مدنظر قرار گرفته­اند که همچنان­ که قبلا نیز اشاره شد، عامل زوال و کاهش بازده اقتصادی باغ­های میوه بوده واز طریق نهال به باغ­ها منتقل شده و راه درمانی به جز استفاده از نهال سالم در مورد آنها وجود ندارد (صرفا از ۳۸ ویروس، ویروئید، شبه ویروس، ۱۱ فایتوپلاسما و باکتری، ۱۸ قارچ و۱۱ نماتد یاد شده و تصمیم گیری در خصوص سایر بیماری­ها به ارگان­های دیگر از جمله سازمان حفظ نباتات محول شده است).

مهمترین چالش­های موجود در زمینه گواهی سلامت مواد تکثیری از بعد آزمایشگاهی، نیاز شدید کشور به برخی از اقلام بیولوژیکی است که متاسفانه در صد بالایی از آنها وارداتی هستند. ردیابی آلودگی­های موجود در مواد تکثیری نهال نسبت به بذور جنسی به دلیل اهمیت موضوع، نوع روش­های مورد استفاده در ردیابی و پیچیدگی­های خاص در ردیابی عوامل بیماریزای میکروبی و حتی نوع گروه محصولی معمولا چالش برانگیز است که به تجربه عملی و تخصص فنی بالاتری برای ردیابی این عوامل بویژه در نهال نیاز است.
فقدان یا کمبود شرکت­های دانش بنیان و کلینیک­های گیاهپزشکی فعال در زمینه ارزیابی سلامت مواد تکثیری که دارای توان بالای فنی و تجهیزاتی در ردیابی عوامل بیماری زای موجود در استانداردهای ملی سلامت باشند، چالش دیگری است که سیستم گواهی نهال کشوربا آن مواجه است.
تعداد زیادی از کلینیک­های گیاهپزشکی از امکانات آزمایشگاهی و توان پرسنلی لازم برای ردیابی آلودگی در نهال برخوردار نیستند و هم به دلیل کثرت سالیانه تعداد نهال تولیدی در کشور (بالغ بر بیست میلیون نهال رسمی) نیازمند واگذاری ارزیابی سلامت نهال به بخش خصوصی می­باشند.
دستورالعمل کنترل و نظارت بر تولید نهال گواهی شده درختان میوه این دستورالعمل به منظور کنترل و نظارت بر مراحل تولید نهال گواهی شده درختان میوه در نهالستا‌ن دارای مجوز تولید نهال گواهی شده مورد استفاده قرار می­گیرد. ضوابط تولید نهال گواهی شده کنترل و نظارت بر شاخص­های کیفی تولید نهال کاشت و پرورش پایه (مرحله اول نظارت) رعایت تراکم، زمان کاشت پایه، کنترل تراکم در واحد سطح پرورش پایه، آماده سازی برای پیوند و تعیین میزان پیوندک مورد نیازنهال پیوندی: تهیه پیوندک و پیوندزنی (مرحله دوم نظارت)، کنترل سربرداری نهال ( مرحله سوم نظارت)، مدیریت جوشگیری و تربیت نهال (مرحله چهارم نظارت)، تاییدیه، صدور گواهی و مستند سازی، صدور گواهی، برچسب گواهی نهال و فاکتور فروش می­باشد.
این مقاله شما را بیشتر راهنمایی میکند


نتیجه گیری

سیستمهای تولید نهال گواهی شده، زیر­ساخت­های اساسی ­تردیگری نیاز دارد که از جمله مهم­ترین آن­ها وجود طبقات تکثیری سالم و اصیل هسته­ های اولیه، پیش تکثیر و باغ­های مادری که به نوبه خود یکی ازبزرگ­ترین چالش­ ها در سیستم تولید نهال گواهی شده محسوب می­شود. بنابراین برای نیل به گواهی نهال و استفاده از نهال گواهی شده برای توسعه باغبانی مدرن و گذر از باغبانی سنتی به صنعتی در کشور، استفاده از مواد تکثیری از چنین منابعی بسیار لازم و ضروری است. هنوز بسیاری از تولید کنندگان کشور و حتی باغداران سرشناس به نقش نهال گواهی شده درتوسعه باغداری صنعتی، آگاهی کافی پیدا نکرده ­اند.

نویسنده: دکتر حسین گل افروز
دکتری تخصصی بیماری شناسی گیاهی
h.golafrouz@gmail.com
متخصص طراحی، احداث و نگه داری باغ و فضای سبز

نکات احداث باغ میوه

مقدمه

کاشت باغ میوه یک سرمایه گذاری طولانی مدت است که معمولاً سه سال طول می کشد تا محصول تجاری داشته باشد و سپس تولید اقتصادی را برای ۱۵ تا ۳۰ سال دیگر ادامه دهد. برنامه ریزی دقیق منجر به تولید مطلوب، بازده بالا و عمر طولانی درختان می­شود.

عواملی که باید به آنها در احداث باغ توجه شوند

انتخاب مکان

در انتخاب مکان برای یک باغ میوه، یک منطقه پایدار را انتخاب کنید. هر گونه تلاش برای پرورش محصول جدید یا متفاوت با کیفیت بالا و محصول خوب در منطقه­ای که پایدار نباشد، خطر تولید کننده را افزایش می­دهد. برای پرورش هلو­، آلو و شلیل و میوه های تازه ، باغی را که تولید میوه در آن متمرکز است، ایجاد کنید. از آنجا که پرورش این میوه ­ها هم کاملاً فنی و هم تخصصی است ،یک نیروی کار آگاه و قابل اطمینان لازم است. بنابراین، باغ را در جایی که نیروی کار ماهر در دسترس باشد، توسعه دهید. خدماتی که در هرس و چیدن تجربه دارند برای هر نوع میوه کاشته شده ضروری هستند. خدمات بسته بندی باید نیز در مجاورت باغ باشند که بتوانند حجم زیادی را در مدت زمان کوتاه بسته ­بندی کنند. سردخانه باید برای خنک کردن و ذخیره میوه­ ها بین چیدن و فروش موجود باشد. مشاوران کنترل آفات و سایر مشاوران فنی باید نزدیک محل مستقر باشند.

میزان وسعت

باغ ­ها باید به اندازه کافی بزرگ باشند تا سردخانه و بسته ­بندی یا نیروی کار بتوانند به طور موثر برای کارهای اساسی استفاده شوند. جابجایی خدمه چندین کیلومتر در یک فصل رشد و فقط برای چند ساعت کار، معمولاً اقتصادی نیست. کارکنان ممکن است تمایلی به قرارداد برای کار با محصولات در زمین­ های کوچک نداشته باشند. از طرف دیگر معمولاً بهتر است وسعت باغ از ۵ هکتار کمتر نباشد.


آب و هوا

هنگام انتخاب مکان باغ، اثرات آب و هوایی و اقلیم را در نظر بگیرید. در اواخر زمستان یا اوایل بهار هنگامی که گل­ها یا میوه­ های جوان در اثر سرما آسیب می­بینند ،محل نباید خیلی سرد باشد. با این حال، در طول زمستان مکان باید یک دوره هوای سرد داشته باشد که نیاز به سرما را برای تنظیم طبیعی رشد میوه و رشد در فصل بعدی برآورده کند. معمولاً سرمای زمستانی با محاسبه تعداد ساعات زیر ۴۵ درجه فارنهایت (۷ درجه سانتیگراد) در طول فصل خواب، اندازه گیری می­شود. اکثر ارقام هلو و شلیل که در دره رشد کرده اند برای شکستن خواب و رشد طبیعی جوانه های گل قبل از ۱۵ اسفند ماه به ۶۵۰ تا ۸۵۰ ساعت سرمای هوا احتیاج دارند. جوانه ­های برگ کمی بیشتر نیاز به این سرما دارند. نیاز به سرما برای جوانه ­های برگ و گل اکثر آلوهای ژاپنی ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ ساعت است. ساعات سرد موثر بسته به درجه حرارت روز و میزان مه بستگی دارد. به عنوان مثال، یک دوره درجه حرارت گرم در روز تا حدودی اثر سرمای قبلی را خنثی می­کند.خسارت به تنه درختان یا شاخه ­ها در اثر سرمای شدید زمستان در ایران می­دهد و در اواخر زمستان یا اوایل بهار، هنگامی که درختان به شکوفه می­روند یا میوه­ های جوان در حال رشد هستند، یخ زدگی ایجاد می­شود. در این زمان­، دمای انجماد تقریباً همیشه در نتیجه وارونگی دما رخ می­دهد. مناطق کم ارتفاع در زیر وارونگی دما بیشتر در معرض سرما هستند زیرا متراکم ترین هوای سرد در آنجا تجمع می ­یابد، از آنجا که خطر آسیب به سرما در مناطق کم ارتفاع بیشتر است، قبل از کاشت باغ، شرایط دما را حتما از نزدیک بررسی کنید.

تگرگ و باد

باد باعث ایحاد آسیب، شکستگی، سوختن برگ­ها، اندام­های گیاهی و از بین رفتن آن می ­شود. بنابراین، از کاشت در جایی که باد شدید باعث ایجاد آسیب شود، خودداری کنید. برخی، مناطق پرورش میوه فقط در بعضی از ماه­های سال تگرگ را تجربه می­کنند. تگرگ می­تواند شکوفه ­ها ، برگ­ها و میوه­ های جوان درختان را از بین ببرد. گل­ها و برگ­ها بعضی اوقات از درختان می­ریزند، اما وقتی میوه ­های جوان شکل گرفته و در معرض قرار بگیرند، بیشترین آسیب را می­بینند. تگرگ، حتی کوچک و نرم، می­تواند میوه­ های جوان را به شدت آسیب بزند. بیشتر میوه ­های تگرگ خورده باید هنگام برداشت جدا شوند. اگر تگرگ به طور مکرر در منطقه ­ای به میوه­ ها آسیب برساند، ​​گاهی این خطر ممکن است توجیه کننده کاشت گیاهان در این مناطق نباشد.

گرما

در مواردی که گرمای هوا بالا است، برخی از ارقام به دلیل صدمات ناشی از گرما، محصول زیاد یا میوه با کیفیت خوبی تولید نمی­ کنند. ارقام تولید کننده اغلب در این مناطق عملکرد خوبی ندارند زیرا درختان تمایل به رشد بیش از حد رویشی نسبت به زایشی دارند. انواع دیگر به دلیل تمایل به “سایه زدن” چوب بیشتر و میوه کمتری دارند.

آب

از آنجا که مناطق تولید کننده میوه در ایران در فصل رشد بارش موثر ندارند، برای تولید محصولات کشاورزی به منابع زیرزمینی یا سطحی آب نیاز است. باغ­ های میوه، در هر فصل رشد بین ۳ تا ۵ هکتار فوت آبیاری استفاده نیاز دارند. در بعضی مناطق این آب به طور کامل از آب سفره ­های زیرزمینی مناطق دیگر از آب­ های سطحی نهرها، رودخانه­ ها یا کانال­ ها استفاده می ­کنند. اکثر باغات از ترکیبی از این چند منبع استفاده می­ کنند. تأمین کافی آب که در صورت نیاز در طول فصل رشد در دسترس باشد، امری حیاتی است. علیرغم موجود بودن، هزینه آب می­تواند عاملی محدود کننده باشد. آب باید فاقد نمک­ های زیاد یا مضر مانند سدیم، بور و کلریدها باشد. اگر کیفیت آب شک داریم، قبل از کاشت درختان باید آزمایش صورت گیرد. همراه با منابع کافی آب آبیاری با کیفیت خوب، نیاز باغ به زهکشی سطحی و زیر سطحی مناسب است. بدون تخلیه مناسب آب از طریق سیستم ریشه، درختان فاقد هوادهی خواهند بود و به بیماری­های ریشه یا تاج دچار می­شوند همچنین ضعیف و غیربارده می­شوند و حتی از بین می­روند. زهکشی آب علی رغم اقدامات اصلاحی فراوان در برخی از خاک­ها ضعیف است و بنابراین چنین خاک ­هایی برای کاشت باغ مناسب نیستند.

بیماری­ ها

محصولی که قبلاً در یک مکان بالقوه کشت شده است، ممکن است روی بهره ­وری آینده تأثیر بگذارد. همانطور که گیاهان زراعی یا سبزیجات ممکن است از قدرت و بهره وری کمتری برخوردار شوند، وقتی سال به سال محصول مشابهی در همان مکان کاشته شود ،ممکن است واکنش مشابهی داشته باشند. درختان ممکن است رشد لکه دار و ضعیفی را نشان دهند، خصوصاً در چند سال اول برای غلبه بر این اثرات، هوادهی خاک قبل از کاشت جایی که اخیراً باغ میوه و باغ­های انگور رشد کرده است، ضروری است. هوادهی همچنین به پاکسازی خاک از نماتدهای باقی مانده از محصول قبلی کمک می­ کند. قبل از کاشت، بیماری­ های باقی مانده خاک را در نظر بگیرید. اگر این مکان سابقه آرمیلاریا داشته باشد، باغ جدید حتی اغلب پس از هوادهی خاک، از بیماری نجات نخواهد یافت. پژمردگی ورتیسیلیوم، به ویژه به دنبال محصولات قبلی مانند گوجه فرنگی یا پنبه، ممکن است برای چند سال اول در باغ­های جوان رخ دهد. علاوه بر این، ممکن است یک مکان باغی با سابقه پوسیدگی تاج یا گال همچنان در کاشت درختان بعدی بیماری داشته باشد.

شیب

شیب باغ و جهتی که در آن قرار دارد می­ تواند بر زمان رشد میوه تأثیر بگذارد، به ویژه در تولید انواع ارقام زودرس مهم است. باغی که در یک شیب رو به غرب کاشته شده دارای یک آب و هوای متغیر هستند که منجر به رسیدن میوه ها از ۱ تا ۴ روز جلوتر می­شود. بنابراین، تولیدکنندگانی که قادر به برداشت زودهنگام و عرضه میوه به بازار در این مناطق هستند نسبت به سایر تولیدکنندگان، غالباً قیمت­ های بالاتری دریافت می­ کنند.

نتیجه گیری

اگر از ابتدا در انتخاب محل و موقعیت کاشت درخت دقت نکنیم، ضرر و خسارت هرکدام از اشتباهات، قابل جبران نخواهد بود و یا به بهای از دست دادن چندین سال زحمت و سرمایه تمام خواهد شد. طرح ­ریزی باغ در هر مکانی متفاوت است و از ضررویات اصلی می ­باشد.
کارشناسان مرسین کشت شما را کمک و راهنمایی خواهند کرد تا در مسیر احداث باغ اقتصادی خود بدون خطا و با حداکثر بهره وری پیش بروید.

نویسنده: دکتر حسین گل افروز
دکتری تخصصی بیماری شناسی گیاهی
h.golafrouz@gmail.com
متخصص طراحی، احداث و نگه داری باغ و فضای سبز

اهمیت تغذیه درختان میوه

مقدمه

تغذیه گیاه یکی از عوامل مهم در بهبود کیفی و کمی محصول به شمار می آید که باعث بهبود رنگ، طعم و شکل میوه، کاهش ریزش میوه، افزایش مقاومت در برابر آفات و بیماری ها و ایجاد مقاومت در برابر سرما می گردد. در تغذیه صحیح گیاه نه تنها باید هرعنصر به اندازه کافی در دسترس گیاه قرار گیرد، بلکه ایجاد تعادل و رعایت نسبت میان میزان عناصر مصرفی از اهمیتی ویژه برخوردار است، زیرا در حالت عدم تعادل تغذیه ای با افزون تعدادی از عناصر غذایی نه تنها افزایش عملکردی رخ نمی دهد، بلکه اختلالاتی نیز در رشد گیاه ایجاد شده و در نهایت افت محصول خواهیم داشت. از آنجایی که این فاکتور براحتی تحت کنترل زارع یا باغدار می باشد لذا باغــدار یا زارع می تواند از طریق شناخت عناصر غذایی مورد نیاز گیاه نقش به سزایی در مدیریت مزرعه یا باغ داشته باشد. یکی از مهمترین ابزارهای مدیریتی که می تواند رشد گیاهی را بهبود و تولید را بالا ببرد تغذیه گیاه و حاصلخیزی خاک از طریق مصرف بهینه عناصر غذایی مورد نیاز گیاه (کود) می باشد.

آنالیز خاک


عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان به سه دسته تقسیم می شوند:

۱- عناصر مضر : عناصری هستند که برای رشد و نمو گیاه زیان آورند و حتی در برخی موارد غلظت های کم این عناصر می تواند موجب کاهش قابل توجهی در عملکرد و رشد و نمو گیاه گردد، از جمله این عناصر می توان سرب، کادمیم، جیوه و نیکل را نام ببریم.

۲- عناصر مفید: عناصری هستند که در صورتیکه در محیط به مقدار کافی موجود باشند، سبب بهبود رشد گیاه و یا گیاهان خاصی می شوند به عنوان مثال سدیم برای چغندرقند، سیلیس برای برنج و جو و تا حدی برای گوجه فرنگی و یا مولیبدن و کبالت برای تثبیت بیولوژیکی نیتروژن توسط ریزویبوم ها و جلبکهای سبز و آبی خاصی مفید می باشند.

۳- دسته سوم عناصر ضروری یا لازم هستند که سه شـــــرط زیر را، شروط ضروری بودن ایـن عناصر می دانند.
الف) گیاه بدون آن عنصر قادر به تکمیل چرخه حیات خود نباشد.
ب) وظیفه آن عنصر توسط عنصر دیگری قابل انجام و جایگزینی نباشد.
ج) عنصر مستقیماً در متابولیسم و تغذیه گیاه نقش داشته باشد.

بر اساس معیارهای مذکور تاکنون ۱۶عنصر برای رشد و نمو گیاهان ضروری تشخیص داده شده است. کربن، اکسیژن، هیدروژن، فسفر، ازت، پتاسیم، کلسیم، منیزیوم، گوگرد،آهن، منگنز، روی، مس، بُر، مـــولیبدن و کلر شانزده عنصر ضروری گیاه هستند.
ســـــه عنصر اول یعنی کربن، اکسیژن، هیدروژن قسمت اعـــــظم مـــاده خشک گیاهی (بیش از ۹۰درصد) را تشکیل می دهند و کمبود آنها به جز در موارد کمبود آب دیده نمی شود.

این سه عنصر عمدتاً از طــریق آب و هوا تأمین می شوند.
این سه عنصر همراه با شش عنصر نیتروژن، فسفر، پتاسیم (عناصر کودی،) کلسیم و منیزیوم (عناصر آهکی) و گوگرد عناصر غذایی پر مصرف یا پر نیاز برای گیاهان هستند. هفت عنصــــر دیگر یعنی آهن، منگنز، روی، مس، بُر، مولیبدن و کلرعناصــرغــذایی کم مصــرف یا کم نیاز یا زیر مغذی هستند. گیاهان همانگونه که بدون عناصر پر مصرف قادر به ادامه حیات نیستند، بدون استفاده از عناصر کم مصرف نیز قادر به ادامه حیات نخواهند بود. تفاوت عمده ای که این عناصر با عناصر پر مصرف دارند این است که این عناصر در مقایسه با عناصر غـذایی پر نیاز به مقدار بسیار کمتری مورد نیاز گیاهان هستند. بعبارت دیگر تفاوت این دو دسته در مقدار نیاز گیاهان به آنها است. در خاکهای آهکی از بین عناصر غذایی پر مصرف سه عنصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم همراه با گوگرد اهمیت بیشتری دارند.


علیرغم لزوم قطعی وجود ۱۳عنصر ضروری در خاک برای تأمین سلامتی و رشد و تولید محصول درختان میوه، چنانچه این عناصر به مقادیر مشخص که مورد نیاز درختان می باشند به حالت قابل جذب در اختیار گیاه قرار نگیرند، عوارض گوناگونی بوجود خواهد آورد که به آنها عوارض کمبود یــا زیــادی عناصـر می گوییم. هر کدام از این عناصر ۱۳گانه در صورت کمبود و یا غیر قابل جذب بودن، علائمی در شاخ و برگ و میوه ظاهر خواهند ساخت که باید با آنها آشنا بود و به محض مشاهده آن علائم در صدد تحقیق و رفع مشکل بر آمد.

برای تشخیص قطعی کمی یا زیادی عناصر غـذایی مورد نیاز درختان میوه میتوان از این روش ها استفاده کرد :

  • ۱- نمونه برداری از خاک از اعماق مورد استفاده ریشه درختان در خاک که معمولاً ۰-۳۰ سانتی متر، ۳۰-۶۰ سانتی متر و ارسال به آزمایشگاه جهت تجزیه آن
  • ۲- نمونه برداری از برگ یا دمبرگ درختان، بر حسب نوع درخت در زمان های توصیه شده که برای درختان مختلف این زمان متفاوت می باشد و سپس تجزیه آن
  • ۳- علائم کمبود یا مسمومیت عناصر مختلف از طریق ممارست و مشاهده
  • ۴- دقت در وضع رشد درختان و میزان باروری و تناسب جوانه های گل با جوانه های برگ و شاخه
  • ۵- تطبیق نتایج بدست آمده از تجزیه ها با وضع درختان و نتیجه گیری کلی.

روش اول : نمونه برداری و تجزیه خاک یکی از رایج ترین روش ها برای ارزیابی وضعیت حاصلخیزی خاک و توصیه های کود، آزمون خاک است. آزمون خاک، بخش قابل استفاده عناصر غذایی در خاک را برای محصولات نشان می دهد در صورتیکه آزمون گیاه نشان می دهد که چه مقدار از این عناصر غذایی توسط گیاه از خاک برداشت شده است.

اهداف انجام آزمون خاک

۱- تشخیص خاک های دارای کمبود قبل از کاشت درختان است.
۲- تعیین سرنوشت کودهای اضافه شده به خاک و تعقیب تغییرات صورت گرفته درجهت قابل استفاده شدن عناصر غذایی برای گیاه.
۳- پیش آگاهی دادن به باغداران در باره مناطقی که امکان سمیت عناصر برای گیاه، حیوان و انسان وجود دارد.

هدف دیگر تعیین نقاطی است که حد عناصر در خاک به حد مسمومیت رسیده باشد. مهمترین مرحله آزمون خاک مرحله نمونه برداری است :
محل نمونه برداری خاک در باغهای میوه از بین ردیف ها و در قسمت سایه انداز درخت است و بسته به شکل هندسی باغ، محل های نمونه برداری فرق می کند. یک روش این است که از یک قطعه باغ حداقل ۱۵نمونه خاک بطور تصادفی یا زیگزاگ برداشت، با هم مخلوط و نهایتاً یک نمونه ۲ کیلو گرمی مرکب به آزمایشگاه ارسال شود. بهر حال نمونه بایستی به گونه ای باشد که کل باغ را در برگیرد.

نمونه برداری برای باغ ها و خزانه ها معمولاً از دو عمق ۰-۳۰و ۳۰-۶۰ سانتیمتری صورت می گیرد زیرا بیشترین محل تجمع ریشه های جذب کننده مواد غذایی درخت در این عمق قرار دارند. نمونه ۲ کیلوگرمی مرکب را در ظرف یا کیسه مخصوص ریخته، درب آن را محکم می بندیم بطوریکه خاک رطوبت خود را از دست ندهد. دو کارت مخصوص نمونه برداری را پر نموده و در آن مشخصات نمونه از قبیل عمق نمونه برداری، تاریخ نمونه برداری، محل و قطعه نمونه برداری، نام نمونه بردار و اطلاعات اضافی دیگر را می نویسیم و یک کارت را درون کیسه و کارت دیگر را به کیسه متصل می کنیم.


نکات مورد توجه در نمونه برداری از خاک باغات میوه

مساحت هر قطعه نمونه برداری نباید بیش از یک هکتار باشد. در مساحت های بیشتر، باغ به قطعات یک هکتاری تقسیم می شود و از هر قطعه یک نمونه تهیه می شود. نمونه ها نبایستی از محل های خاص کوددهی شده یا سمپاشی شده تهیه شود. بهتر است نمونه ها از نیمه بیرونی سایه انداز درخت تهیه شوند. بهتر است نمونه برداریهای سطحی (عمق ۰-۳۰سانتیمتری) زمانی صــــورت گیرد که ریشه ها هنوز بیدار نشده اند. هیچ یک از ادوات نمونه برداری از قبیل بیل، بیلچه، دستکش و غیره آلوده نباشند. نباید از ادوات گالوانیزه برای نمونه برداری استفاده شود.

زمان نمونه برداری از خاک:

بطور کلی بهترین موقع نمونه برداری خاک در مورد باغات میوه، نمونه برداری قبل از احداث باغ است اما چنانچه باغ احداث شده باشد، بسته به منطقه، اواخر زمستان تا اوائل بهار و یا اواخر تابستان تا اوایل پاییز است.

روش دوم :در باغات، بدلیل وسیع بودن عمق پراکنش ریشه ها و طولانی بودن فصل رشد گیاهان، تجزیه گیاه بر تجزیه خاک برتری دارد. به همین دلیل پیشنهادی می شود که هر ساله نمونه های برگ تهیه شده و برای تجزیه به آزمایشگاه فرستاده شود تا بتوان بر اساس آن توصیه کودی سالانه انجام داد و اطلاعات لازم از شرایط و روند جذب عناصر غذایی بوسیله درختان را بدست آورد. برای اقتصادی بودن این مسئله میتوان باغ را به سه قسمت تقسیم نمود و هر سال یک قسمت را نمونه برداری کرد.

برای اجرای صحیح نمونه برداری در باغ، باید ابتدا باغ را از نظر شرایط درختان (از قبیل سن، نوع درخت، گونه و … ) همچنین از نظر شرایط باغ (شیب زمین، شکل زمین، آبیاری باغ، جهت باغ و درختان ) به کـــرت های مساوی تقسیم نماییم و سپس از هر کرت ۸ تا ۱۰درخت را انتخاب نموده و از آنها نمونه برداری کرد. باید دقت نمود که نمونه بــرداری بایستی قبل از محلول پاشی و یا سمپاشی صورت بگیرد. اگر در بــاغ عملیات سمپاشی و محلول پاشی صــــورت گرفته باشد، تا حد امکان حداقل ۱۰روز بعد از این عملیات نمونه برداری صورت پذیرد تا اثرات سمپاشی بر نتایج تجزیه برگ ها تأثیر نگذارد.

آزمایش برگ

نکات مهم در نمونه برداری از برگ درختان میوه

۱- زمان نمونه برداری اکثر درختان میوه ۸-۱۲ هفته پس از شکوفایی کامل یا حدود یکماه قبل از برداشت ذکر شده است. این تاریخ ممکن است در مناطق مختلف اندکی متفاوت باشد.

۲- نمونه های برگ ارقام و واریته های مختلف با یکدیگر مخلوط نشوند.

۳- قبل از نمونه برداری، باید به درختان که دارای آسیب های فیزیکی جوندگان و سرمازدگی یا مشکل آب گرفتگی هستند توجه نمود.

۴- برای هر نمونه ۷۰-۱۰۰ عدد برگ تهیه شود.

۵- نمونه ها از قسمت های مختلف تاج درخت تهیه شوند (از پاجوش ها و تنه جوش ها) نبایستی نمونه تهیه شود

۶- برای نمونه برداری از برگ های وســـط شاخه های تازه رشد یافته به همراه دمبرگ فصل جاری استفاده می شود، توصیه شده است که درختان بزرگ، شاخه هایی که برای نمونه برداری انتخاب می شوند تقریباً ۲/۱ تا ½ متر بالای سطح زمین باشند.

۷- از هر شاخه نباید بیش از ۲برگ تهیه نمود.

۸- برگ ها باید سالم و بدون زدگی های فیزیکی و یا بیماری باشند به گونه ای که نماینده واقعی از برگ های تاج درخت باشند.

۹- نمونه های برگی را پس از برداشت باید کاملاً با آب پاک شستشو داد.

۱۰- پس از شستشو، برگها را در هوا پهن می نماییم تا خشک شوند. این کار مانع از قــارچ زدگی نمونه ها می شود بایستی دقت نمود که برگها مستقیماً در مقابل نور خورشید قرار نگیرند و یا در حالی که خیس هستند نبایستی آنها را تحت حرارت قرار داد.

در نهایت نمونه های هوا خشک را در پاکتهای کاغذی یا کیسه های پارچه ای مخصوص قرار داده و اطلاعات مربوطه را به آن ضمیمه نمود. بایستی توجه نمود که به علت گرمی هوا در زمان نمونه برداری، آنها را در ظرف خنک حاوی یخ نگهداری نموده تا از تجزیه زود هنگام و تولید رنگ آنتی سیانین در آنها جلوگیری شود. سپس نمونه ها به آزمایشگاه حمل می گردند تجزیه نمونه ها در آزمایشگاه بایستی با بهترین وسیله انجام شود.

براساس نتایج تجزیه تفسیر نتایج صورت می گیرد و در نهایت توصیه کودی انجام می شود. توجه به این نکته ضروری است که بهترین توصیه کودی زمانی صورت خواهد گرفت که نتایج حاصل از تجزیه خاک همراه با نتایج حاصل از تجزیه گیاه تؤاماً بررسی و توصیه کودی انجام گردد.

 

دکتر یوسف پناهنده
دکتری تخصصی نماتد شناسی گیاهی
متخصص تغذیه گیاهی و بیماری های نباتی

نحوه کاشت نهال در زمین + نکات کاشت

مقدمه

نهال به درختی یک الی سه ساله گفته می شود که معمولا در زمینی با نام نهالستان و یا در گلخانه تولید و پس از خارج شدن از زمین اصلی در زمینی دیگر کشت می شود. نهال ها به دو دسته تقسیم می شوند. نهال های ریشه لخت و نهال های گلدانی.
نهال های ریشه لخت نهال هایی هستند که در زمین پرورش یافته و هنگام کاشت ریشه های آنها نیز دیده می شود. اما نهال های گلدانی همانطور که از اسمشان پیداست در گلدان رشد کرده اند و لذا ریشه های آنها پیدا نیست. برای کاشت هر یک از این نهال ها نکاتی وجود دارد که در این مقاله به تمامی آنها می پردازیم.

نهال ریشه لخت

این دسته از نهال ها چون از زمین خارج می شوند بایستی هنگام عدم فعالیت درخت جابجا شوند چرا که ریشه های درخت در هنگام سرسبز بودن بسیار نسبت به هوادیدن حساس است. پس جابجایی نهال ریشه لخت بایستی تنها در فصل خواب صورت گیرد در غیر این صورت خشک شدن نهال حتمی است. این نهال ها چون از زمین و تحت فشار خارج شده اند ممکن است در ناحیه ریشه دچار آسیب شده باشند بنابراین هنگام انتقال به زمین جدید بایستی قسمت های زخمی شده آن با قیچی باغبانی هرس شود. ریشه این گیاهان قبل از کاشت بایستی ضد عفونی شود که به این منظور ریشه را در مخلوطی از قارچکش، حشره کش، کود دامی پوسیده، آب و ماسه بادی غوطه ور می کنیم. این عمل به عملیات پرالیناژ ریشه معروف است و نهال شما را از گزند بیماری ها و آفات دور میکند.

نهال گلدانی

این دسته از نهال ها به دلیل اینکه ریشه هایشان در یک محیط بسته رشد کرده است میتواند در تمام فصول سال کاشته شود. اما از آنجایی که انتقال از گلدان به خاک به عنوان یک شوک برای نهال محسوب می شود بهتر است این انتقال ترجیحا در فصول خیلی گرم اتفاق نیفتد. هنگام کاشت نهال گلدانی بهتر است گلدان که میتواند پیت حلبی، گلدان پلاستیکی، نایلونی و یا سفالی باشد از محیط ریشه خارج و فقط خاک محتوی آن همراه ریشه کاشته شود ولی اگر امکان اینکار را ندارید ویا اینکار باعث آسیب به ریشه های گیاه شما می شود میتواند چند شکاف در بدنه گلدان به خصوص قسمت کف آن ایجاد و سپس نسبت به کاشت اقدام فرمائید.نهال های گلدانی نیز همانند نهال های ریشه لخت نیاز به ضد عفونی ریشه دارند و حتی به دلیل اینکه دارای بستری به غیر از بستر خاک باغ شما هستند ممکن است حامل آلودگی های بیشتری باشند. اما عملیات پرالیناژ برای این دسته امکان پذیر نیست و بایستی از قارچکش و حشره کش ها به صورت محلول در آب آبیاری بعد از کشت استفاده کنید.

نحوه کاشت درختان

فاصله کشت درختان بسته به نوع درخت، نوع کاربرد آنها، سیستم آبیاری شما و شیب زمین می تواند متفاوت باشد. اما به صورت عمومی بهترین فاصله کشت نهال ها از یکدیگر سه متر و فاصله بین ردیف ها ۴ متر می باشد. جهت کاشت نهال پس از تعیین دقیق محل کاشت، حفره ای به عمق ۶۰ سانتی متر و قطر ۵۰ سانتی متر حفر کنید. دقت کنید که اگر درختان شما مسن تر هستند و یا ریشه های بیشتری دارند و یا از نهال گلدانی استفاده می کنید، اندازه گودال را به تناسب بزرگتر کنید. داخل چاله را تا ارتفاع ۱۰ تا ۱۵ سانت با مخلوط کود دامی پوسیده و ماسه بادی پرکنید نه نحوی که کف گودال حالت تپه ای به خود بگیرد. سپس ریشه ها را روی این تپه قرار دهید . سعی کنید ریشه ها را تا حد امکان از هم باز کرده تا ریشه ها در هم نپیچند. مابقی گودال را با خاک رویی حاصل از حفر گودال پر کنید و با فشار دست خاک را به نحوی فشرده کنید که به ریشه های گیاه بچسبد. بلافاصله بعد از کاشت نهال آبیاری را انجام دهید.
نکته: اگر از نهال های پیوندی استفاده میکنید حتما دقت کنید که محل پیوند بایستی حد اقل ۱۵ سانتی متر بالای سطح خاک قرار گیرد.
ممکن است پس از کاشت نهال و چند دوره آبیاری به دلیل نشست کردن ذرات خاک، اندکی از ریشه های نهال نمایان شود که در این صورت مقداری پای نهال را خاک دهی کنید.

سرزنی و هرس فرم دهی نهال

پس از کاشت نهال های مثمر،از آنجایی که تناسبی بین حجم ریشه و اندام هوایی وجود ندارد و معمولاً ریشه نمی تواند نیازهای اندام هوایی را برطرف کند، بایستی قسمتی از اندام هوایی بریده شود. به این منظور نهال را از ارتفاع ۸۰ سانتی متری از سطح زمین سربرداری کنید و محل برش را بلافاصله با چسب هرس پانسمان کنید. این سرزنی همچنین به شما کمک میکند تا در سالهای آتی فرم بهتری از درخت خود داشته باشید و دسترسی بهتری به شاخه های اصلی درخت داشته باشید.

کوددهی و سمپاشی درخت پس از کاشت

برای سال اول به هیچ وجه از کودهای شیمیایی استفاده نکنید. این کودها سبب افزایش شوری محیط ریشه شده و ممکن است نهال را بسوزاند البته در مواردی که خاک شما دچار کمبود است با نظر گیاهپزشک استفاده از کود شیمیایی ضروری است و بایستی انجام شود. برای تهیه کود به توصیه های فروشندگلن کود اکتفا نکنید و حتما با گیاهپزشک مشورت کنید و سپس نسبت به خرید اقدام کنید. در خصوص سموم نیز به جز در مواردی که با آفت خاصی برخورد نکرده اید، از سمپاشی درخت اجتناب کنید . مخلوط پرالیناژ در صورت استفاده به خوبی از ریشه های درخت شما در سال اول کاشت محافظت خواهد نمود.

استفاده از قیم

معمولا در سال اول کشت نهال نیازی به قیم نیست ولی اگر نهال شما اندکی کج کاشته شده و یا کج رشد کرده می توانید از لوله پلاستیکی یا فلزی آب، میلگرد و یا چوب نی به همراه مقداری نخ به عنوان قیم استفاده کنید. هنگام فرو کردن قیم در خاک مراقب ریشه های گیاه خود باشید.

نحوه آبیاری نهال تازه کاشته شده

پس از کاشت نهال بایستی حواستان به میزان مناسب آب باشد همواره عمق ۵ سانتی متری خاک باید مرطوب باشد. البته آبیاری بیش از حد نیز سبب پوسیده شدن ریشه های نهال تازه کاشته شده می شود. در هنگام آبیاری دقت کنید که آب به هیچ وجه به تنه و شاخه های نهال حتی به صورت جزئی برخورد نکند.
آبیاری باید در زمان خنکی روز و ترجیحا اوایل صبح انجام شود.

نشانه های موفقیت آمیز بودن کاشت نهال

جوانه زنی درخت و تولید دائم برگ و شاخه های جدید نشانه خوبی است که حکایت از موفقیت آمیز بودن عملیات کاشت نهال دارد. با ایجاد خراش کوچک با استفاده از ناخن روی تنه درخت و مشاهده پوست سبز نیز میتوان از این موضوع مطمئن شد. از طرف دیگر ریزش برگها، پژمردگی و خشک شدن شاخه و قهوه ای شدن ناحیه زیر پوست درخت نشانگر این موضوع است که درخت در زمین شما مستقر نشده و از بین رفته است.آبیاری باید در زمان خنکی روز و ترجیحا اوایل صبح انجام شود.

نتیجه گیری

کاشت نهال با ظاهر ساده و آسانی که دارد، دارای نکات ریز و درشتی است که بایستی دقیقا رعایت شوند. شاید کاشت نهال امری سریع به نظر بیاید اما آثار آن تا ده ها سال برای درخت و باغدار باقی خواهد ماند. چنانچه سوالی در خصوص این موضوع و یا نیاز به راهنمایی و مشاوره داشتید با کارشناسان ما در ارتباط باشید.

نویسنده: دکتر علی روشن بخش
دکتری تخصصی بیماری شناسی گیاهی
aroshanb@gmail.com
متخصص تغذیه گیاهی و دفع آفات

ارقام سیب درختی + نکات احداث باغ سیب

مقدمه

درخت سیب با نام علمی Malus pumila جزءدرختان خزان کننده خانواده گلسرخیان (Rosacea) می باشد. درخت سیب از جمله قدیمی ترین درختان میوه ای می باشد که توسط بشر مورد پرورش و میوه آن مورد استفاده قرار گرفته است. قدیمی ترین آثار ثبت شده از یک درخت سیب فسیلی است که در حفاری هایی در سوئیس کشف و متعلق به عصر ما قبل تاریخ می باشد. درخت سیب بومی منطقه آسیای مرکزی می باشد که هم اکنون نیز اجداد وحشی این درخت بنام M. sieversii در قزاقستان وجود دارد. سیب در بسیاری از اقوام و فرهنگ ها اهمیت زیادی دارد که می توان به یکی از سین های هفت سین سفره نوروز ایرانیان اشاره کرد.

اهمیت درخت سیب

میوه سیب تا اواسط قرن نوزدهم در اروپا به عنوان میوه اشرافی تلقی می شد ولی بعد از مدتی با آگاهی مردم از فوائد زیاد این میوه، تقاضای مصرف آن افزایش چشمگیری پیدا کرد و اکنون به عنوان یک محصول باغی مهم در جهان محصوب می شود. عمده مناطق تولید تجاری و پرورش درخت سیب در دنیا بین عرض های شمالی و جنوبی ۳۰ تا ۶۰ درجه واقع شده است. براساس آمار سال ۲۰۱۸ حدود ۵ میلیون و ۳۰۰ هزار هکتار در دنیا زیر کشت سیب می باشد. که از نظر سطح کشت ایران با ۲۵۲ هزار هکتار پس از چین و هند در مقام سوم قرار دارد. در سال ۲۰۱۸ تقریبا ۹۰ میلیون تن سیب در دنیا تولید شده است که بیش از نصف ان (۵۵%) سهم چین به عنوان بزرگترین تولید کننده سیب می باشد و ایران با تولید ۷/۳ میلیون تن پس از امریکا و اروپا در مقاوم چهارم قرار دارد. براساس آمار جهاد کشاورزی حدود ۱۹ درصد از تولیدات باغی متعلق به سیب می باشد. بطوریکه استان آذربایجان شرقی و غربی، تهران و اصفهان تولید کننده های اصلی سیب در کشور هستند.

مشخصات درخت سیب

از نظر ظاهری سیب، درختی کوتاه با شاخه های بدون خار و با برگ های ساده دوکی شکل با حاشیه اره ای و انتهای تیز و کوتاه است. نهنج گل آن کوزه ای شکل کرک دار با گلبرگ های بیضی شکل می باشد. تاکنون سیب بیش از ۷۵۰۰ رقم مختلف از درخت سیب شناسایی شده است که به دلیل داشتن تنوع بالا در ارقام می توان در اقلیم های مختلف پرورش داد. ولی بطور کلی درخت سیب آب هوای خنک و معتدل را دوست دارد ولی در اقلیم های که آب و هوای گرم در زمستان دارند سازگاری مناسبی به ویژه در گل دهی ندارد. تکثیر درختان سیب می تواند به روش های مختلف مانند کاشت بذر، قلمه زندن، پیوند زنی صورت گیرد.

نکات احداث باغ سیب

درخت سیب به جهت برخوداری از تنوع بالا در انواع مختلف خاک ها قابلیت رشد دارد ولی بطور کلی خاک هایی که بافت لومی شنی با زهکشی مناسب برای پرورش این درخت مناسب می باشد. تراکم مناسب برای پرورش درختان سیب بسته به رقم و شرایط محیطی متفاوت می باشد در صورتی که سیستم ابیاری باغ بصورت قطره ای باشد تعداد درختان سیب می تواند از ۱۲۰ تا ۱۵۰۰ اصله درخت در هکتار بسته به رقم متغییر باشد. درختان سیب براساس اندازه تنه درخت شامل سه گروه می باشد. گروه اول درختان پا کوتاه، که برای تولید و پرورش این گروه از پایه های پیوندی مالینگ ها استفاده می شود. گروه دوم پایه متوسط و گروه سوم پایه بلند، که برای پرورش این درختان معمولا از پایه های بذری و گاهی نیز از پایه های پیوندی استفاده می گردد. پایه های مالینگ درختانی می باشند که سازگاری مناسبی با انواع بافت خاک دارند و پایه مالینگ مرتون مقاومترین پایه به کم آبی می باشد. در سیستم کشت متراکم سیب اغلب از پایه های پیوندی پا کوتاه از قبیل M26 ، M27 ، M9 ، B9 استفاده می شود، بصورتی که در این نوع سیستم کشت متراکم تعداد اصله نهال تا بیش از ۲۵۰۰ می تواند باشد درحالی در باغات سیب استاندارد فاصله درختان سیب ۶ تا ۸ متر می باشد.

با توجه به اقلیم و رقم درخت سیب بطور متوسط ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی متر بارندگی در طول سال برای رشد آن مناسب است. همچنین میزان آب مصرفی در ابیاری باغات سیب بسته به نوع سیستم آبیاری، تراکم، آرایش درختان، بین ۲/۶ تا ۲۶ متر مکعب برای هر درخت بصورت سالانه و ۲۵ تا ۲۰۰ لیتر در روز کافی است. دوره رشد درخت سیب بسته به اقلیم بین ۱۷۰ تا ۲۱۰ روز می باشد که شامل چهار مرحله گل دهی، تشکیل، ایجاد جوانه های گل و مرحله رسیدن میوه است. درختان سیب از نظر مقاومت به سرما برخی از رقم ها مقاوم و برخی نیز حساس هستند همچنین از نظر نیاز سرمایی برخی از رقم ها به دوره کوتاه و برخی به دوره سرمایی طولانی نیاز دارند ولی بطور کلی درخت سیب برای باردهی مناسب به ۱۰۰۰ تا ۱۶۰۰ ساعت دمای زیر ۷ درجه سانتی گراد نیاز دارد. از نظر رشد متعادل دمای ۲۱ تا ۲۵ درجه سانتی گراد بهترین دما برای این درخت می باشد.

درختان سیب جز درختان دگرگشن محسوب می شوند که برای بارور شدن گل ها و تولید میوه نیاز به گرده افشانی مصنوعی دارند. اغلب باغداران سیب در زمان گل دهی درخت از گرده افشان ها برای انتقال گرده و باروری گل ها مانند نگه داری کندو زنبور عسل در باغ استفاده می کنند. بنابراین وجود رقم های گرده زا در باغات سیب بسیار مهم می باشد که در ایران اغلب از رقم سیب زرد و قرمز لبنانی به این منظور استفاده می گردد. دوره گل دهی سیب حدود سی روز از اواسط اردیبهشت تا اوایل خرداد است که شش روز اوج گل دهی و گرده دهی همزمان می باشد. از نظر گل دهی درختان سیب بسته به اقلیم به سه گروه گرده افشانی تقسیم می شوند : ۱- زود گل ده (اواسط اردیبهشت) مثل رقم های آیدارد، مکینتاش ۲- میان گل ده ( ۱۹ تا ۲۵ اردیبهشت) مثل رقم سیب زرد، گرنی اسمیت ۳- دیر گل ده (اواخر اردیبهشت تا اوایل خرداد) مثل رقم های سانتن، بربرین
میوه سیب بسته به رقم آن نیز ممکن است در ماه متفاوتی از سال برسد مثلا در فصل تابستان میوه ارقام گالا، داچس، طلایی، مکینتاش، پرایمت در تابستان، در فصل پاییز میوه ارقام فوجی ، زرد، سرخ، اسنو، جوونا، گراون اشتاین و در زمستان نیز میوه ارقام گرنی اسمیت، واگنر، کینگ می رسند.

ارقام مهم سیب درختی در جهان

  • گلدن دلیشیز
  • رد دلیشز
  • گرنی اسمیت
  • شامپیون
  • گالا
  • بریملی
  • فوجی
  • آلیس

ارقام سیب در یک نگاه

ارقام مهم سیب درختی در ایران

  • زنوز مرند
  • شفیع آبادی
  • گلاب
  • قندک
  • گلشاهی

نتیجه گیری

سیب یکی از میوه های محبوب ایرانیان است که کاشت آن همیشه بین کشاورزان طرفداران زیادی داشته است. این گیاه همچنین در صنایع غذایی مانند کمپوت سازی ها نیز استفاده می شود. احداث باغ سیب می تواند یکی از سرمایه گذاری های پر سود برای افراد علاقه مند به کشاورزی باشد. این میده همچنین امکان انبار در سردخانه ها را به خوبی دارد بنابراین دست باغدار در تعیین قیمت آن باز خواهد بود. در یک جمله استفاده از سیب به عنوان یک محصول پر برکت برای احداث باغ در مناطقی که امکان رشد آن وجود دارد توصیه می گردد.

نویسنده: دکتر یوسف پناهنده
دکتری تخصصی بیماری شناسی گیاهی
yousef_panahandeh@yahoo.com
متخصص تغذیه گیاهی و دفع آفات

خانهمقالاتفروشگاهمشاوره