گلخانه و کشت گلخانه ای

انواع بسترهای کشت هیدروپونیک گلخانه ای

مقدمه

مدیریت تولید محصولات کشاورزی و منابع آبی سیستم های کشاورزی را هر روز نوین تر و پیشرفته تر می کند. از این بین سرعت پیشرفت علوم و فنون در کشت های گلخانه ای با سرعت بیشتری در حال افزایش است. کشت های داخل گلخانه به طور کلی به دو دسته تقسیم می شوند:
۱-کشت در بستر خاک (زمینی)
۲-کشت دربسترهای مخصوص
در این مقاله به بررسی انواع بستر های کشت در گلخانه های هیدروپونیک یا آبکشت خواهیم پرداخت.

هیدروپونیک یا آبکشت چیست؟

به زبان ساده آبکشت روشی است که در آن گیاهان بدون تماس با خاک، عناصر مغذی را از طریق ریشه جذب و رشد می کنند. ریشه ها در این روش ممکن است در یک بستر فاقد مواد غذایی رشد کنند و یا اینکه مستقیماٌ به صورت ریشه لخت با آب حاوی مواد غذایی و یا بخار آن در ارتباط باشند.

انواع بسترهای کشت هیدروپونیک چیست؟

غالب گلخانه های هیدروپونیک موجود در دنیا از یک بستر خنثی و فاقد مواد غذایی به عنوان محیط توسعه ریشه و شبیه سازی خاک استفاده می کنند. این بستر در تمامی حالات بایستی دارای خواص زیر باشد:

۱-مواد غذایی آلی، معدنی و شیمیایی آن در کمترین حالت خود و حتی مایل به صفر باشد.
۲- از نظر اسیدیته و شوری خنثی بوده و سبب آسیب به گیاه نشوند.
۳- توانایی جذب و نگه داری آب را به خوبی داشته باشند تا بتوانند در مدت بیشتری محیط ریشه را تغذیه کنند.
۴- سبک بوده و زهکش مناسب داشته باشد.
۵-استریل، فاقد بیماری، آفت و علف هرز باشد.
۶-ارزان قیمت باشد.

حالا که با خصوصیات بسترهای مختلف کاشت در گلخانه آشنا شدیم به معرفی انواع این بسترها توجه کنید:
این مقاله شما را بیشتر راهنمایی میکند
عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان و نقش آنها در گیاه

۱- کوکوپیت

کوکوپیت در واقع الیاف تنه و میوه درخت نارگیل است. کوکوپیت پر مصرف ترین بستر کشت در گلخانه های هیدروپونیک محسوب می شود. این بستر به صورت قالب های خشک و فشرده در اختیار شما قرار گرفته و با ریختن آب روی آن میتوان آنرا آماده مصرف کرد. درجه بندی های مختلفی بر اساس طول الیاف مورد استفاده در تولید این محصول وجود دارد. مثلا کوکوپیت فاین دارای کمترین اندازه الیاف بین کوکوپیت ها و البته پرتقاضا ترین آنهاست. کوکوپیت مدیوم در میانه اندازه الیاف دسته بندی می شود و کوکوپیت لانگ یا هارش بلندترین الیاف را دارد. معمولا کوکوپیت ها دارای آنالیز بوده و می توانید آن را از وارد کنندگان و یا تولید کنندگان درخواست کنید.
کوکوپیت معمولا همراه با پرلیت برای کشت های گلخانه ای مصرف می شود تا ضمن سبک تر کردن بستر، مصرف کوکوپیت نیز کاهش یابد.
کوکوپیت در دو حالت خشک و آب خورده
میزان افزایش حجم یک قالب کوکوپیت برای پر کردن سینی نشا

بستر کوکوپیت
۲- پرلیت

پرلیت در واقع یک ماده سبک شبیه به پوکه معدنی، محصول انفعالات آتشفشانی و سیلیسی است. این سنگ معدنی بسار سبک و شکننده با وزن مخصوص اندک است. پرلیت می تواند به سادگی آب را از خود عبور داده و از آنجایی که دارای حفرات بسیار ریز و فراوان روی سطح خود است می تواند مقداری آب را در خود نگه دارد. این ماده نیز همانند کوکوپیت خنثی است و دانه بندی های متنوعی دارد . معمولا هرچه اندازه دانه ها کوچک تر باشد (شکری یا عدسی) عملکرد بهتری در کشت هیدروپونیک خواهد داشت. از پرلیت به تنهایی و یا مخلوط با سایر بسترها در آبکشت استفاده می شود.

پرلیت دانه درشت
استفاده از پرلیت در گرو بگ برای کشت هیدروپونیک گلخانه ای
این مقاله شما را بیشتر راهنمایی میکند
بهترین ترکیب رشد سریع گیاهان و درختان + کودهای رشدی

پرلیت
۳- ورمیکولیت

ورمیکولیت نیز یک سنگ معدنی است که بعد از خرد شدن و تبدیل شدن به ذرات ریز تر می تواند به عنان یک بستر مناسب برای کشت هیدروپونیک استفاده شود. این سنگ سنگین تر از پرلیت است و جذب آب کمتری نیز دارد که دلیل آن صاف صیقلی تر بودن سطح آن نسبت به پرلیت است. از طرفی این بستر گران قیمت تر از پرلیت بوده و بنابراین خواهان زیادی در کشت های هیدوپونیک ندارد اما از سو دیگر یک عامل حمل کننده مواد شیمیایی نظیر کودها و سموم می باشد.

ورمیکولیت۴- ضایعات پوست درختان مختلف

گیاهان مختلفی در بخش خارجی تنه تولید بافت چوب پنبه ای می کنند که پس از فراوری و استریل کردن آن می توان از آنها به عنوان یک بستر کشت مناسب در سیستم های هیدروپونیک استفاده کرد. از آنجایی که این دسته شباهت فراوانی به کوکوپیت دارد و همچنین ممکن است دسترسی به آنها سخت تر از کوکوپیت باشد، معمولا توسط گلخانه داران انتخاب نمی شوند اما به عقیده برخی گلخانه داران این بسترها می توانند در قیمت های پایین تر همان خواص کوکوپیت را داشته باشند.

پوست درختان۵- ماسه بادی

ماسه شسته شده یا ماسه بادی یکی دیگر از این بستر هاست. با اینکه ماسه بادی اکثر خصوصیات بستر کشت هیدروپونیک را دارد اما به دلیل سنگینی زیاد و تهویه کمتر؛ چندان مورد استقبال نیستند. نکته مهم در استفاده از ماسه بادی توجه ویژه به شسته شوی آن قبل از مصرف است. ماسه هایی که از دریا و یا رودخانه جمع آوری می شوند استریل نبوده و شوری بالایی نیز دارند. که بایستی قبل از مصرف حذف شود.

۶- انواع هیدروژل و سوپرجاذب ها

این دسته ار بستر های کشت از مواد شیمیایی و معمولا پلیمری به صورت مصنوعی ایجاد شده اند گرچه برخی هیدروژل ها با استفاده از عوامل ژل سازی طبیعی مانند ژلاتین ساخته می شوند. این دسته از بسترها درواقع موادی هستند که آب را در خود جذب و حبس می کنند و ایجاد یک محیط ژله ای در اطراف ریشه کرده که دائما به آن آب می رساند.

هیدروژل مملو از آب
هیدروژل ها بر اثر دریافت آب متورم می شوند و می توانند آب را به تدریج در محیط آزاد کنند

سوپرجادب و هیدروژل
۷- پشم سنگ یا راک وول

این بستر یکی از جدیدترین و رو به رشد ترین بسترهای مورد استفاده در کشت هیدروپونیک است. پشم سنگ در واقع محصولی است که از ذوب کردن سنگهای معدنی و رشته رشته کردن آنها حاصل می شود. این بستر ارزان، فاقد بیماری و آفت و نگه دارنده خوبی برای آب و مواد غذایی اطراف ریشه است. پشم سنگ پس از قالب گیری برای گشت نشاء و یا محصول مورد استفاده قرار می گیرد.

پشم سنگ rock woolکدام یک از این بسترها برای سیستم هیدروپونیک بهتر است؟

جوابی برای این سوال نیست. چون تمام شرایط یک گلخانه از نظر اقتصادی و علمی بایستی تحت نظر قرار بگیرد و سپس در این مورد تصمیم گیری شود. سیستم آبیاری و تزریق کود در گلخانه ها و میزان دسترسی به منابع آبی، طراحی سیستم زهکشی و نوع گیاه کاشته شده عواملی است که می تواند نوع بستر کشت را تعیین کند . چیزی که مشخص است در حال حاضر (زمان نگارش این متن)، بستر کوکوپیت و پرلیت به نسبت مساوی از همه بسترهای موجود اقتصادی تر و در دسترس تر است اما این موضوع دلیل بر درستی انتخاب این بستر نیست و تمامی عوامل بالا بایستی در یک طرح گلخانه بررسی و اعمال شوند.

آیا از بسترهای کشت می توان دوباره استفاده کرد؟

استفاده مجدد از بستر کشت کاملاً امکان پذیر است البته توجه به دو نکته هم ضروری است. اول اینکه بستر کشت دست دوم بایستی قبل از مصرف مجدد شسته شود تا بقایای کود و سم و شوری آن از بین برود و دوم اینکه این بستر بایستی به خوبی ضد عفونی و عاری از بیماری، آفت و علف هرز شود. از آنجایی که بستر های کشت فقط محیطی برای دویدن و رویش ریشه ها هستند پس طی یک فصل زراعی چیزی از آنها کم نمی شود. معمولا هزینه گندزدایی و از شستشوی بستر به حدی بالاست که جایگزین کردن آن با بستر جدید به صرفه تر خواهد بود.

جمع بندی

بسترهای مختلف کشت هیدروپونیک با اینکه در ظاهر تفاوت های فراوانی با هم دارند اما در عمل کار یکسانی کرده و خواص مشابهی نیز دارند. با بررسی تمام عوامل دخیل در کشت گلخانه ای شامل سازه، تجهیزات و نوع کشت می توان به بهترین بستر برای کشت گلخانه ای خود برسید. در این راه تیم مرسین کشت یاری دهنده شما خواهد بود. ما با کارشناسان و مشاوران خود در بخش گلخانه شما را در این راه همیاری می کنیم.

مقالاتی که شاید مایل به خواندن آنها باشید:

بهترین ترکیب رشد سریع گیاهان و درختان + کودهای رشدی

عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان و نقش آنها در گیاه

 

۱ rating۵/۵

ضدعفونی و سمپاشی گلخانه قبل از کشت

مقدمه

گلخانه داران و تولید کنندگان محصولات گلخانه ای اغلب نگران هزینه های مدیریت آفات و عوامل بیماری زا هستند. بهداشت و ضدعفونی مناسب گلخانه یکی از اصلی ترین موارد در کاهش هزینه های کنترل آفات و بیماری ها و بهبود رشد گیاه است.
وقت و هزینه برای بهداشت و ضدعفونی کردن گلخانه بسیار کمتر از هزینه های مکرر برای کاربرد سموم دفع آفات و بیماری هاست و در نتیجه کاهش ضرر و زیان محصولات را به همراه دارد. البته در نگاه اول ممکن است فوراً متوجه مزایای آن نشوید، اما ضدعفونی کردن گلخانه با برنامه ریزی و طولانی مدت باعث صرفه جویی در هزینه و وقت شما خواهد شود.
در این مقاله در مورد روش های کلی حفظ یک گلخانه تمیز و سودآور بحث می کنیم.

برخی از تولیدکنندگان برای ضدعفونی و تمیز کردن گلخانه از بقایای فصل قبلی کشت، تا فصل جدید کشت منتظر می مانند. بهتر است در اسرع وقت تمیزکاری انجام شود تا محل های زمستان گذران برای آفات از بین بروند و جمعیت آن ها قبل از فصل کشت کاهش یابد. پیشگیری از آفات بسیار آسان تر از کنترل آن هاست.

برای ضدعفونی گلخانه در ابتدا به مدیریت گلخانه نیاز هست چرا که حشرات و عوامل بیماری زا در همه جا وجود دارند و ممکن است به راحتی وارد گلخانه ها شوند. در طی رشد یک محصول، جلبک ها در سطوح مرطوب تجمع یافته و پناهگاه قارچ ها و حشرات می شوند. همین طور شناسایی آفات و عوامل بیماری زا، مشکلات و درک آنچه می توان انجام داد تا حضور آن ها در گلخانه کاهش یابد هم بسیار مهم هست. همچنین شناخت محل تجمع آنها مانند کف و نیمکت ها و سکوهای کار، علف های هرز، ابزارآلات، ظروف و سایر تجهیزات، زباله ها، لباس های کار و گیاهان جدیدی که برای کشت جدید وارد گلخانه می شوند، نقش دارند.


کف و سکوها

کف گلخانه منبع اصلی آفات و بیماری هاست که می توانند به راحتی برای مدت طولانی در خاک و بقایا زنده بمانند مانده و به راحتی بسیاری از این عوامل توسط آبیاری و تماس ریشه ها با خاک به گیاهان رشد داده شده منتقل شوند.
در صورت امکان، اطمینان حاصل کنید که کف گلخانه حاوی خاک یا بقایای گیاهان نباشد. کف بتنی یا سنگریزه ترجیح داده می شود. کف با ورقه های پلاستیکی نیز مفید است ولی باید مرتباً تغییر داده شود. باید تمرکز تولید کننده بر جلوگیری ورود آفات و عوامل بیماری زا باشد. همچنین از بین بردن بلافاصله علف های هرز از کف گلخانه و خارج کردن آن ها و شستشوی مرتب زمین گلخانه نیز توصیه می شود. بذرها را در مکانی جدا از گلخانه اصلی کشت و نشا کنید.استفاده از سکوهای بلند راهی آسان برای کاهش آلودگی از کف گلخانه است. گرچه ممکن است گران تر باشند ولی راحت تر تمیز می شوند از نیمکت های چوبی نیز می توان استفاده کرد اما تمیز کردن چوب به سختی انجام می شود و عوامل بیماری زا را در خود به راحتی جای می دهد.
برای ضدعفونی، آب به تنهایی کافی نیست به خاطر همین می توانید از مواد شیمیایی مانند آب ژاول یا همان مایع سفید کننده ۶ تا ۱۰ درصد (روی فلزات خورندگی دارد)، محصولات حاوی آمونیوم کواترنر، متیل بروماید و آب اکسیژنه استفاده کنید که به طور موثری باکتری ها، قارچ ها و جلبک ها را از بین می برند. دی اکسید کلر محصول دیگری است که به طور موثری سطوح را تمیز می کند، دی اکسید کلر و یا کلروپیکرین (گاز اشک آور) نیز سموم گازی هستند، بنابراین می توانند به تمام منافذ وارد شده و ضدعفونی را انجام دهد. همچنین اسید سولفوریک برای از بین بردن رسوبات جلبک ها، خاک و آب بسیار مناسب است. پراستیک اسید (معروف به پرسیدین) نیز یکی از ضدعفونی کننده های مناسب و بیوساید(زنده کش) برای گلخانه ها است.
برای ضدعفونی از بالا و سقف گلخانه شروع کنید و به سمت پایین حرکت کنید و تمام دیوارها و ساختارهای داخلی (برآمدگی های پنجره، لوله ها و اتصالات) را تمیز کنید. (همیشه از وسایل محافظتی مناسب استفاده کنید و هنگام استفاده از هرگونه مواد ضدعفونی کننده، برچسب محصول را ببینید).


علف های هرز

منبع دیگر عوامل بیماری زا و آفات هستند علف های هرز در داخل و خارج از گلخانه رشد می کنند و که می تواند بیماری ها و حشرات را در خود جای دهند. علف های هرز ممکن است با دست حذف شوند ولی بسیاری از علف های هرز به سرعت رشد می کنند، بنابراین کنترل آنها دشوار است و فقط با روش های شیمیایی که ساده تر و موثرترند کنترل می شوند مانند استفاده از علف کش های گلایفوزیت، تری فلورالین و یا پاراکوات. برای کنترل علف های هرز خارج از از گلخانه هم بلافاصله اقدام کنید اما قبل از استفاده مطمئن باشید که دهانه های گلخانه بسته هستند و تا از آسیب رساندن به گیاهان داخل گلخانه جلوگیری کنید.

لباس های کار

مراقب باشید وقتی وارد گلخانه می شوید خاک و بقایایی به کفش و چکمه های شما چسبیده که می توانند منبع دیگری از عوامل بیماری زا و حشرات باشد. بدین منظور برای حذف آن ها برس و شیلنگ های پرفشار در خارج از ورودی گلخانه قرار دهید، همچنین می توانید مکانی ویژه ایجاد کنید که هنگام ورود به گلخانه کفش و چکمه را ضد عفونی می کند(حمام پا).

ابزارآلات، ظروف و سایر تجهیزات

به طور مرتب وسایل و تجهیزات را با آب و صابون تمیز کنید. اتانول (۷۰ درصد) هم برای ضدعفونی کردن ابزارها بسیار موثر است و مانع از گسترش بسیاری از عوامل بیماری زای مهم گیاهی مانند ویروس ها و باکتری ها بین گیاهان می شوند. اگر درگذشته با بیماری هایی مانند فوزاریوم، پیتیوم و رایزوکتونیا مواجه بوده اید باید از گلدان ها، ظروف و بسترهای جدید استفاده کنید و هرگز بستر یا خاکی را که دارای این بیماری هاست در گلخانه ذخیره نکنید و دنبال ضدعفونی کردن آن هم نباشید چرا که هزینه هایش چندین برابر استفاده از خرید بستر جدید خواهد شد.

زباله ها

سطل های زباله می توانند عوامل بیماری زا و آفات را در خود جای دهند همیشه آن ها را از گلخانه دور نگه دارید. از بین بردن خاک و گیاه دور ریخته شده هم بسیار مهم است. سطل ها باید یک درب محکم داشته و خوب بسته شوند و آن ها را روزانه تخلیه و بعد کاملا تمیز و ضدعفونی کنید.

گیاهان جدید برای کشت

گیاهان جدید راه های بسیار مهمی برای ورود آفات به گلخانه شما هستند و محموله های گیاهی را که به نظر می رسد دارای آفات و علائم آسیب دیده هستند یا خیر، برگردانید و از کشت آنها خوداری کنید. کلیه پرسنل گلخانه را آموزش دهید تا بیماری و حشرات را تشخیص دهند. همچنین می توانید گیاهان یا بافت های مشکوک را برای مرسین کشت ارسال کنید تا آفت و بیماری های آن ها تحت نظر متخصصین ما در آزمایشگاه تشخیص داده شوند. پس از ضدعفونی کردن تمام گلخانه، تمام دریچه ها و درها را ببندید و اجازه دهید دمای گلخانه به مدت چند روز به دمای ۴۵ درجه سانتی گراد برسد چرا که این دما می تواند به طور موثری جمعیت آفت و بیماری ها را کاهش دهد.

جمع بندی و نکات

گلخانه داران و تولید کنندگان محصولات گلخانه ای اغلب نگران هزینه های مدیریت آفات و عوامل بیماری زا هستند. این دستورالعمل ها باید با برنامه زمانبندی شده و با توجه به جزئیات انجام شوند و هنگامی که به طور موثر و مداوم استفاده شوند، مزایای آن ها مشهود خواهد شد. یک گلخانه تمیز منجر به گیاهان سالم، و گیاهان سالم منجر به تولیدکنندگانی شاد می شود.
۱. سکوها، گلدان ها و سینی ها باید نو یا ضد عفونی شوند. سکوهای چوبی می توانند منبعی برای بیماری های پوسیدگی ریشه و آلودگی حشرات باشند. جلبک هایی که روی سطح چوب رشد می کنند، محیط
۲. ایده آلی را برای قارچ های و حشرات هستند. عوامل بیماری زای گیاهی مانند پیتیوم می توانند درون چوب رشد کنند و گیاهان را آلوده سازند.
۳. سکوها را ترجیحاً با متریال غیر متخلخل مانند ورق های فلزی یا بتن ایجاد کنید تا ضدعفونی بهتر صورت گیرد.
۴. ایستگاه های شستشو برای شستن دست و پا را در ورودی هر گلخانه، ایجاد کنید.
۵. به حیوانات اهلی و خانگی اجازه ورود به گلخانه را ندهید.
۶. برای جلوگیری از آلودگی لوله های آبیاری آنها را در سطحی بالاتر از کف گلخانه تعبیه کنید.
۷. بسترهای کشت را در یک منطقه تمیز و سر پوشیده نگه دارید.
۸. از حمل مواد گیاهی به صورت باز در داخل گلخانه خودداری کنید.
۹. از تجمع گلدان های کثیف، بسترهای کشت قدیمی یا بقایای گیاهی خودداری کنید.
۱۰. اطمینان حاصل کنید که سطل های زباله در گلخانه به صورت دربسته پوشانده شده است تا حشرات و بیماری های قارچی به محصولات منتقل نشود.
۱۱. علف های هرز داخل و خارج از محیط گلخانه را در اسرع وقت از بین ببرید.

نویسنده: دکترحسین گل افروز
دکتری تخصصی قارچ شناسی گیاهی
h.golafrouz@gmail.com
متخصص گیاهپزشکی، احداث و نگه داری باغ و فضای سبز

خانهمقالاتفروشگاهمشاوره