گیاه پزشکی و تغذیه گیاهی

عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان و نقش آنها در گیاه

مقدمه

۱۶ عنصر برای رشد گیاهان نیاز می باشد که این عناصر از طریق خاک، آب و هوا تامین می شود. منابع تامین این عناصر از سه منبع می باشد:
الف) هوا: کربن (C) بصورت دی اکسید کربن
ب) آب: هیدروژن (H) و اکسیژن (O) بصورت آب
ج) خاک، کود های معدنی و دامی: نیتروژن (N)، فسفر (P)، پتاسیم (K)، کلسیم (Ca)، منیزیم (Mg)، گوگرد (S)، آهن (Fe)، منگنز (Mn)، روی (Zn)، مس (Cu)، بور (B)، مولیبدن (Mo) و کلر (Cl).
عناصر دیگری هم توسط گیاه جذب می شود و این عناصر ممکن است برای رشد گیاه مفید باشند ولی یرای رشد همه گیاهان ضروری نمی باشند. استفاده از کود های معدنی و آلی و بقایای گیاهی در خاک باعث افزایش عناصر در دسترس گیاه می گردد. جدا از کربن که گیاه از طریق فتوسنتز آن را کسب می کند، گیاهان سایر عناصر غذایی مورد نیاز خود را از محلول خاکی جذب می کند، که این عناصر به دو دسته زیر تقسیم می شوند:
الف) عناصر پر مصرف: که به دو گروه عناصر پرمصرف اولیه و ثانویه تقسیم می شود.
ب) عناصر کم مصرف

عناصر پر مصرف

عناصری هستند که گیاه در طول دوره رشد به مقداری زیادی از آن ها نیاز دارد و عدم وجود کافی انها موجب اختلالات فیزیولوژیکی مهم در گیاه می شود. در برخی از خاک ها ممکن است عناصر تغذیه ای بصورت طبیعی کم باشد یا اصطلاحا خاک فقیر می باشد، یا اینکه کشت مداوم در طول سالیان بدون کود دهی یا کشت رقم های پرمحصول از گیاهان که مقدار زیادی از عناصر را مصرف می کنند منجر به کمبود این عناصر در خاک می گردند.عناصر پرمصرف اولیه شامل نیتروژن، فسفر و پتاسیم است. خاک های ایران به دلیل مقادیر کم مواد آلی و آهکی بودن و PH بالا، دارای قابلیت حلالیت کمی برای برخی از عناصر مانند فسفر، آهن، روی منگنز می باشد.

نیتروژن (N)

این عنصر پرمصرف، موتور و محرک رشد گیاه می باشد این عنصر ۱ تا۴ درصد از وزن خشک گیاهی را تشکیل می دهد. نیتروژن بصورت نیترات (NO3 ) یا آمونیوم (NH4 ) از خاک جذب می شود. اغلب نیتروژن به‌صورت نیترات جذب گیاه می‌شود. این عنصر در گیاه با ترکیبات حاصل از سوخت و سازکربوهیدرات ها ترکیب شده و آمینو اسید ها و پروتئین ها را تولید می کند. با توجه به این که نیتروژن عنصری مهم در پروتئین می باشد بنابراین در رشد و نمو گیاه نقش اساسی دارد. همچنین این عنصر در جذب سایر عناصر توسط گیاه نیز نقش مهمی دارد. نیتروژن یک عنصر متحرک می باشد. عناصر متحرک عناصری هستند که در بافت گیاه قابلیت تحرک دارند و در صورت کمبود، این عناصر از بافت مسن به سمت بافت جوان تر حرکت می کنند به همین علایم کمبود عناصر متحرک در برگهای پایینی و مسن تر زودتر بروز می کند. به همین دلیل کمبود نیتروژن در ابتدا بصورت رنگ پریدگی و سپس بصورت زردی در برگهای مسن نمایان می شود.

فسفر (P)

این عنصر یکی از عناصر ضروری در مرحله ریشه زایی می باشد که بین ۱ تا ۴ درصد از وزن خشک گیاه را تشکیل می دهد و نقش مهمی در انتقال انرژی دارد. بنابراین این عنصر در فرآیند فتوسنتز و تمامی فرایند های شیمیایی-فیزیولوژیکی در گیاه نقش کلیدی دارد. همچنین این عنصر جز اصلی بر ای تقسیم سلولی و گسترش و توسعه بافت های گیاهی می باشد. فسفر بیشتر بصورت فرم منوفسفات (H2PO4 ) توسط گیاه جذب می شود ولی در صورتی که PH خاک بالا باشد بیشتر بصورت فرم دی فسفات (HPO42 ) جذب می شود. فسفر نیز مانند نیتروژن یک عنصر متحرک بوده و کمبود ان ابتدا در برگ های مسن تر بروز می کند.


پتاسیم (K)

سومین عنصر پرمصرف گیاه عنصر پتاسیم می باشد. حدود ۱ تا ۴ درصد از وزن خشک گیاهی از این عنصر تشکیل شده است و وظایف متعددی در گیاه دارد. این عنصر باعث فعال شدن بیش از ۶۰ آنزیم مختلف در گیاه می شود. بنابراین پتاسیم نقش حیاتی در ساخت کربوهیدارت ها و پروتئین ها دارد. این عنصر منجر به افزایش تحمل گیاه به استرس های محیطی مانند خشکی، سرمازدگی و شوری و نیز مقاومت نسبت به بیماریهای قارچی و باکتریایی و نماتد ها می گردد. پتاسیم بیشتر به صورت فرم یون آزاد از محلول خاک توسط گیاه جذب می شود. پتاسیم نیز جز عناصر متحرک محسوب می شود و کمبود آن بصورت زرد و قهوه ای شدن حاشیه برگ های مسن تر نمایان می گردد.
عناصر پرمصرف ثانویه شامل منیزیم، گوگرد و کلسیم می باشد و گیاهان این عناصر را به مقدار زیادی جذب می کنند.

منیزیم (Mg)

ابن عنصر جز مرکزی کلروفیل، رنگ دانه های سبز برگ ها می باشد بنایراین در فتوسنتز نقش مهمی دارند و ۱۵ تا ۲۰ درصد کل منیزیم گیاه در برگها متمرکز شده است. این عنصر همچنین در فعالیت های آنزیمی مربوط به انتقال انرژی در گیاه نقش دارد. این عنصر بصورت یون دو ظرفیتی از خاک جذب می شود و کمبود آن ابتدا بصورت کله های کلروز در برگ های مسن تربروز می کند. استفاده زیاد از کود های پتاسیمی یا مقدار زیاد پتاسیم و کلسیم در خاک موجب کاهش جذب منیزیم می گردد.

گوگرد (S)

این عنصر یکی از جز اصلی در تشکیل پروتئین می باشد، همچنین در تشکیل کلروفیل نقش دارد. حدود ۲/۰ تا ۳/۰ درصد از وزن خشک گیاه از این عنصر تشکیل شده است. باتوجه به قلیائی یا آهکی بودن اکثر خاکهای ایران و کمبود ذخیره مواد آلی ، لذا انحلال و جذب برخی عناصر غذایی با مشکل مواجه می شود. بنابراین استفاده از گوگرد و کود های گوگردی به عنوان اصلاح کننده خاک های کشاورزی و یکی از مهمترین ترکیبات مورد نیاز گیاهان، بسیار ضروری و حائز اهمیت است.کود گوگرد و عناصر موجود در آن تنها بصورت یون سولفات توسط گیاهان قابل استفاده است.


کلسیم (Ca)

این عنصر برای رشد گیاه و همچنین به عنوان یه جز ساختمانی دیواره سلولی گیاهی در استحکام گیاه نقش مهمی دارد. کلسیم بصورت یوت آزاد کلسیم بصورت غیرفعال همراه با آب از طریق آوند های چوبی توسط گیاه جذب می شود بنابراین جذب این عنصر به تعرق گیاه وابسته می باشد. کلسیم یه عنصر غیر متحرک می باشد که علائم کمبود آن ابتدا در برگهای جوان و میوه ها ظاهر می گردد. خاک های قلیایی دارای مقادیر بیشتری کلسیم قابل جذب می باشد. وجود مقدار بالای یون های مثبت مانند سدیم، پتاسیم، منیزیم در خاک باعث کاهش جذب یون کلسیم در گیاه می شود.

عناصر کم مصرف
عناصر کم مصرف شامل آهن (Fe)، منگنز (Mn)، روی (Zn)، بور (B)، مولیبدن (Mo)، کلر (Cl) و مس (Cu) می باشد. این عناصر نیز نقش مهمی در رشد گیاه دارند. از میان این عناصر کم مصرف، عنصر آهن و کمبود آن به دلیل آهکی بودن خاک های ایران بیشتر مورد توجه بوده است. آهن بیشتر بصورت یون Fe+2 و Fe+3 توسط گیاه جذب می شود. بیشترین علت کمبود آهن، کم بودن مقدار آن در خاک نیست، بلکه تبدیل شدن آن به شکل غیرقابل جذب برای گیاه مشکل اصلی است. به ازاء هر یک واحد افزایش PH،حلالیت ترکیبات آهن (۳ظرفیتی) هزار مرتبه و (۲ظرفیتی) صد مرتبه کاهش پیدا می‌کند.

آهن کم تحرک ترین عنصر کم مصرف در گیاه می باشد که کمبود آن بصورت زرد شدن بین رگبرگها و سبز ماندن رگبرگ ها در برگ های جوان بروز می کند. تعداد دیگری از عناصری که برای برخی از گیاهان مهم هستند می توان به سدیم (Na) در چغندر قند، سیلیسم (Si) در غلات که منجر به مقاومت در برابر خوابیدگی می شود، کبالت (Co) در بقولات دخیل در تثبیت زیستی نیتروژن در این گیاهان اشاره کرد. برخی از عناصر کم مصرف در صورت مقادیر آنها در خاک کمی بالاتر از حد معمول باشد برای گیاهان موجب مسمومیت می شود که مسمومیت منگنز، مس و آلومینیوم مواردی است که بیشتر مشاهده شده است.

نتیجه گیری

عناصر مختلفی در عملکرد طبیعی گیاهان و جود دارد. گاها این عناصر به خصوص در گیاهان اهلی که مورد استفاده انسان و یا دام است دستخوش تغییر در میزان و یا کمبود می شود. در این صورت بایستی این عناصر از طریق دیگری برای گیاه جبران گردد. یکی از این طرق استفاده از کودهای تغذیه ای برای گیاه است. به هر صورت کمبود یا بیشبود هر یک از عناصری که در این مقاله ذکر شد می تواند سبب ایجاد اختلالات بزرگ در گیاه بشود.

نویسنده: دکتر یوسف پناهنده
دکتری تخصصی نماتد شناسی گیاهی
yousef_panahandeh@yahoo.com
متخصص تغذیه گیاهی و گیاهپزشکی

بیماری پوسیدگی سفید ریشه سیب و گلابی + راه درمان

مقدمه

از بیماری­ های قارچی مهم گیاه سیب و گلابی می­ توان به لکه سیاه سیب، آتشک سیب و گلابی، پوسیدگی قهوه ­ای میوه، سفیدک پودری، پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه (قارچ عسلی) و پوسیدگی سفید ریشه نام برد. این بیماری تاکنون از مناطق میوه خیز به ویژه اصفهان، مشهد، تهران، فارس، همدان، تبریز و غیره از روی ۳۶ گونه گیاهی درایران و جهان گزارش شده است. در ایران عامل این بیماری اولین بار در سال ۱۳۳۶ جداسازی و شناسایی شده. یک بیمارگر خاکبرد با نام علمی Rosellinia necatrix که برای تعداد زیادی از گونه­ های مختلف گیاهی مناطق گرمسیری و معتدل تهدید کننده است. برای چند دهه پوسیدگی سفید ریشه به اشتباه در درجه دوم اهمیت نسبت به پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه در نظر گرفته شده. بررسی­ های میدانی اخیر در ایران نشان دهنده انتشار گسترده این قارچ نسبت به آرمیلاریا به خصوص در باغ­ها و نهالستان ­ها است. دامنه میزبانی و گسترده از جمله درختان، درختچه­ ها، محصولات زراعی، علف­های هرز و حتی جلبک­ ها دارد.

اهمیت بیماری

این قارچ باعث پوسیدگی شدید ریشه در چندین محصول از لحاظ اقتصادی مهم می­ شود. این محصولات شامل میوه ­های مناطق معتدل سیب، گلابی، مرکبات ، آلو، بادام، هلو، گیلاس، انگور و زیتون، میوه­ های مناطق نیمه گرمسیری آووکادو، انبه، مناطق گرمسیری قهوه و چای، محصولات زراعی مانند پنبه، یونجه و حبوبات، علف­های هرز مانند تاج خروس می ­شود. این بیمارگر عامل محدود کننده در باغ­های سیب و انگور در بسیاری از کشورهای جهان و ایران می ­باشد. در منطقه آلکوباسای کشور پرتغال ۴۳ درصد از باغ ­های سیب دارای علایم پیشرفته بیماری هستند. در کشور ایتالیا از مهم­ترین و خطرناک­ترین عامل پوسیدگی درختان صنوبر است. در کشور اسپانیا مهم­ترین عامل پوسیدگی ریشه آووکادو در نظر گرفته می­شود. در باغ­های سیب کالیفرنیا باعث زیان­ های اقتصادی زیادی شده است. همچنین در آفریقا و آمریکای جنوبی از عوامل بسیار مخرب باغ ­های قهوه ذکر شده است.
در کشور ما نیز این بیماری رخ می­ دهد و در باغ­ها و نهالستان اهمیت دارد و در سال باعث از بین رفتن بیش از ده درصد باغ­های آلوده می­شود. در برخی از مناطق کشور هند مخرب­ترین بیماری سیب است. اطلاعات در مورد مرکز و منشاء این بیمارگر بسیار محدود است. در حال حاضر این بیمارگر به طور گسترده ­ای در تمام مناطق جهان پراکنده شده.­

بیماری زایی

این قارچ باعث پوسیدگی ریشه و طوقه گیاهان می ­شود. علایم گیاهان بیمار از دیگر بیماری­ های پوسیدگی ریشه مانند آرمیلاریا و فیتوفتورا قابل تشخیص هستند. بسته به شرایط محیطی و گونه­ های گیاهی علایم بیماری مانند پژمردگی برگ، ریزش برگ، سبزخشک شدن برگ و باقی ماندن برگ به گیاه بیمار، ضعف گیاه، چروکیدگی و کوچک شدن میوه، پوسیدگی و نکروز ریشه و طوقه، عدم رشد ریشه و شاخه ­های جدید و در نهایت مرگ گیاه آلوده، متفاوت است. ریشه­های آلوده معمولا توسط ریسه­ ای پنبه ­ای و سفید رنگ از قارچ پوشیده می­ شود. علاوه بر این قارچ می ­تواند روی ریشه­ های مرده و دیگر بقایای گیاهی، زنده بماند (مقدار سلولز نقش بسیار موثری دارد). به طوری که شاخه­ های آلوده گلابی برای یک دوره ۱۸ ماهه زنده مانده است و هنگامی که محتوای سلولزی بافت کمتر از ۵۰ درصد رسید زنده مانی قارچ نیز کاهش یافت قابلیت بقا تا ۸ سال در شاخه ­های آلوده سیب را دارد.

ریسه های قارچ در زیر پوست تنه

پراکندگی و انتشار

خاک آلوده ، بقایای گیاهی آلوده و آب آبیاری در انتشار قارچ نقش دارند. همچنین انتشار قارچ می­تواند از طریق تماس ریشه­ های گیاهان آلوده با سالم نیز انجام شود. عوامل متعددی مانند بافت سنگین خاک، رطوبت بالای خاک و درجه حرارت مطلوب (۲۲ تا ۵/۲۵ سلسیوس) و محدوده pH (5 تا ۸) و میزبان اختصاصی در رشد قارچ بسیار مهم است. با تماس قارچ با ریشه تراکمی از پوشش قارچ (ریسه) ایجاد می­شود که به صورت عمیق وارد بافت پوست ریشه می­ گردد. لایه ­های مختلف ریشه توسط فشار مکانیکی و فعالیت­های آنزیمی تخریب می شود.

مراحل زندگی

این قارچ دو مرحله جنسی (که به ندرت در طبیعت یافت می­شود) و غیر جنسی تولید اسپور (بذر) می­کند. یکی از مشخصه ­های مهم قارچ که توسط میکروسکوپ مشخص می­شود تورم ­های گلابی شکل در روی ریسه (ساختمان رویشی قارچ) می­باشد همچنین سمی به نام سایتوکالاسین تولید می­نماید که اثر مستقیم بر سیستم فتوسنتز گیاه و عدم جذب نور دارد. حمله قارچ به ریشه­ های جوان از طریق پوست و تجزیه آن انجام می­ شود و در ریشه­ هایی که دارای چوب پنبه هستند، از طریق عدسک­ ها انجام می ­شود. سلول­ های آسیب دیده در اثر پوسیدگی به رنگ قهوه ­ای تغییر رنگ می­ دهند و درنهایت از بین می ­روند.

روش های تشخیص کلینیکی و گیاه پزشکی

روش­های تشخیص بیمارگر شامل مشاهده دقیق علائم، جداسازی بیمارگر به وسیله محیط کشت و مشاهده میکروسکوپی از ریسه بیمارگر برای دیدن تورم ­های گلابی شکل می ­باشد. در کل، این روش­ ها وقت گیر بوده و دقت پایین دارند به همین علت روش­ های جدید آزمایشگاهی RT – PCR برای تشخیص سریع قارچ توسعه یافته است.


روش های کنترل

  • کنترل بیولوژیک یا زیستی:

هدف از کنترل بیولوژیک بیماری­های خاکبرد بهبود کنترل بیماری، تولید مناسب و افزایش محصولات کشاورزی با کاهش نهاده­ های شیمیایی می ­باشد. در مدیریت تلفیقی آفات و بیماری­های گیاه(IPM) ، کنترل بیولوژیک را به عنوان راه کار سازگار با محیط زیست و کنترل اقتصادی بیماری ­های خاکبرد پیشنهاد شده. کنترل بیولوژیک روشی است که با استفاده از موجودات زنده مبادرت به کنترل خسارت ناشی از عوامل بیماری­زای گیاهی می­ شود. اصول این روش متکی بر شناخت کامل عوامل بیماری­زا، میزبان و همچنین رابط ه­ای که بین آنها در محیط اطرافشان برقرار می ­شود و به طور کلی کنترل بیولوژیک باید کنترل بیماری را برای حفظ تولید به همراه داشته باشد. در بیماری شناسی گیاهی این اصطلاح در استفاده هدفمند از عوامل آنتاگونیست در بازدارندگی از بیماری به کار می­رود. کنترل بیولوژیک سبب کاهش بقا و فعالیت یک بیمارگر از طریق دخالت ارگانیسم ­های زنده دیگر (به جز انسان) و در نتیجه منجر به کاهش شدت بیماری ایجاد شده توسط بیمارگر می­ شود. یکی از قارچ ­های کنترل کننده موثر بیماری پوسیدگی ریشه تریکودرما می­باشد.

  • کنترل شیمیای و زراعی

مقاومت به خشکی، تحمل به طیف گسترده ­ای از pH خاک، داشتن میزبان­های متعدد گیاهی، نفوذ عمقی در خاک و مقاومت در برابر قارچ کش ­های متنوع از ویژگی ­های این بیمارگر به شمار می ­رود. به طور کلی کنترل به وسیله ضد عفونی کردن خاک با مواد شیمیایی به علت گران بودن و خطر برای محیط زیست و استفاده در سطح محدود مقدور نیست، به همین علت از روش­ های دیگر کنترل مانند استفاده از نهال سالم، ایجاد مانع و قرنطینه برای ورود بیماری و کنترل بیولوژیک در حال توسعه است. بیش از چهار دهه استفاده از متیل بروماید برای از بین بردن بیمارگر­­­های خاکبرد و این بیمارگر گذشته است، ولی به علت خطرناک بودن این سم برای اوزون استراتوسفر و مشکلات ایجاد شده به ویژه در کودکان استفاده از آن طبق پروتکل مونترال ۱۹۹۷ از سال ۲۰۰۵ ممنوع شده . همچنین استفاده از قارچ کش ­هایی نظیر کاربندازیم و تیوفانات متیل در خاک به علت استفاده محدود در سطح کوچک، هزینه­ های بالا و صرف انرژی زیاد محدویت دارند. استفاده از تابش خورشید به خاک نیز برای کاهش بیماری کمک کرده ولی باعث از بین رفتن کامل بیمارگر نشده است. کنترل زراعی از طریق سوزاندن بقایای آلوده گیاهی، استفاده از نور خورشید و هوادهی محل آلوده و آیش ۲ تا ۴ ساله قبل از کشت است. کاشت گیاهان غیر میزبان، استفاده از ارقام مقاوم و جدید به شدت توصیه می­شود حتی اگر این مقاومت متوسط باشد. استفاده از کربنات کلسیم (گچ) به منظور افزایش pH با عث کاهش علایم پوسیدگی شده است.

نتیجه گیری

معرفی روش ­های درست مدیریت این بیماری که به نسبت از روش ­های ریشه­ کن کردن کامل بیماری ارزان­تر هستند و نقش عمده­ای در زمینه کنترل این بیماری دارند در حال مطالعه و تکمیل می ­باشد. نگرانی ­ها در مورد آلودگی محیط زیست توسعه روش ­های جایگزین کنترل بیماری را ضروری­تر کرده است. روش­های کنترل بیولوژیکی برای کنترل این بیماری برای گیاه آوکادو و سیب و محصولات دیگر با استفاده از قارچ Trichoderma پیشنهاد شده است. در حال حاضر هیچ پایه ­ای از سیب و گلابی مقابل این بیمارگر مقاوم شناخته نشده است و فقط گیاهانی مانند خرمالو و گردو (پکان) که به این قارچ آلوده بودند، برای بیش از چهار سال بدون علایم رشد کردند. استفاده از پایه­ های گیاهان پیوندی سیب و گلابی تجاری موجود نشان داده است، که تمام پایه ­ها مستعد به ابتلا این بیماری هستند.

نویسنده: دکتر حسین گل افروز
دکتری تخصصی قارچ شناسی
h.golafrouz@gmail.com
متخصص بیماری های گیاهی، طراحی و اجرای فضای سبز

مبارزه با حلزون و راب در گلخانه و مزارع

مقدمه

کشت گیاهان مختلف همواره با چالش های مختلفی همراه بوده که یکی از مهمترین آنها آفات و بیماری هایی است که به گیاهان صدمه وارد میکنند. از این دسته آفات، موجودات مختلفی سبب آسیب به گیاهان می شوند. انواع حشرات، نماتدها، نرم تنان و پرندگان، خزندگان و پستانداران می توانند به گیاهان خسارات سنگینی وارد نمایند. از این دسته نرم تنانی مانند حلزون ها و راب ها به خصوص در نواحی گرمسیری و مرطوب می توانند باعث خسارات فراوان به گیاهان شوند. در این مقاله ضمن معرفی این موجودات به شما آموزش می دهیم که چگونه این آفات را در باغ، مزرعه، گلخانه یا باغچه خود از بین ببرید.
حلزون یا راب چیست؟
حلزون ها و راب ها نرم تنانی هستند که در تمام دنیا پراکنده اند. این موجودات چون تنفس پوستی دارند نیاز به هوای مرطوب و گرم برای زنده ماندن دارند. حلزون ها دارای یک اندام سخت مارپیچی (لاک ، صدف) بر روی بدن خود هستند که به آنها اجازه می دهد تا در زمان احساس خطر و یا خشکی هوا به داخل آن بروند. راب ها فاقد این اندام بوده و یا این اندام در آن ها کوچک و تحلیل رفته است. هر دو این موجودات می توانند توسط آرواره های خود از گیاهان مختلف تغذیه و به آنها خسارت بزنند. اندازه این آفات بین ۱ تا ۶ سانتی متر متغییر است.

حلزون ها و راب ها در کجا و روی چه گیاهانی پیدا می شوند؟

این موجودات در تمامی خاک هایی که دارای رطوبت همیشگی است وجود دارند. معمولا این آفات در عمق ۵ تا ۳۰ سانتی متری زمین وجود داشته و در هنگام شب و یا در رطوبت های بالا به سطح خاک آمده و از اندام های علفی گیاه تغذیه می کنند. این حیوانات می توانند از اندام های زیر زمینی گیاه هم تغذیه کنند. مثلا رابها یکی از آفات مهم غده های سیب زمینی هستند. حلزونها معمولا از برگهای جوان و تازه تشکیل شده تغذیه کرده و اولویت اول آنها سبزیجات برگی و گوشتی نظیر کاهو، کلم، ریحان، ترب، گوجه فرنگی و …است گرچه به راحتی به میوه هایی نظیر پرتقال (مرکبات)، موز، زیتون و … نیز حمله ور می شوند.


تولید مثل حلزون ها به چه صورت است؟

تولید فرزند در این موجودات با استفاده از تخم است. تخم ها به تعدا ۶۰ تا ۸۰ عدد به رنگ سفید و کاملا گرد در داخل خاک گذاشته می شود. یک خلزون می تواند تا ۱۰ بار در سال تخم گذاری کند. بنابراین نرخ رشد حلزون در خاک های مرطوب بسیار بالاست و می تواند به ۲۰۰ عدد در هر متر مکعب خاک برسد

 

آیا رابها و حلزونها برای طبیعت مفید هستند؟

هیچ موجودی در دنیا برای طبیعت مضر نیست و همگی موجودات نفعی برای طبیعت دارند. حلزون ها به سلامت و حاصلخیزی خاک کمک زیادی میکنند. ترشحات بدن آنها غنی از مواد آلی و حاصلخیز کننده خاک و محل مناسب برای رشد باکتری های مفید خاک است. اما از طرفی این موجودات از ریشه و برگهای گیاهان به صورت آفت تغذیه می کنند. اگر جمعیت این موجودات در سیستم کشاورزی و یا باغ و باغچه به حد خطرناک و مضر برسد علیرغم فایده آنها برای سیستم، بایستی با آنها مبارزه کرد. بنابراین تا زمانی که این حلزون ها و یا رابها به محصولات شما خسارت وارد نکردند از کشتن آنها خودداری کنید.

این آفات در همه خاکها وجود دارند؟

حلزون و راب دو نوع بستر را بیشتر می پسندد. اول بسترهای سبک و دارای مواد آلی فراوان و ذرات درشت که بتوانند در این بسترها به راحتی وارد خاک شده و خود را مخفی کنند. دوم خاکهای دارای کلسیم فراوان. از آنجا که حلزونها برای ساخت صدف خود نیاز به کلسیم فراوان دارند، در این نوع خاکها پراکنش بالاتری دارند. خاک های شنی و سیلیسم دار به دلیل وجود مواد و کانی های نوک تیز و برنده برای این موجودات مناسب نیست و باعث زخم شدن سطح بدن آنها می شود.

 

چطور از شر حلزون و راب خلاص شویم؟

روش های زیادی برای کنترل این آفات وجود دارد. برخی از کشاورزان از خرده های پوست تخم مرغ و یا ماسه بادی برای کنترل حلزون و راب استفاده می کنند اما این روش به تنهایی نتیجه مطلوبی نمی دهد. کنترل شیمیایی و سم مناسب برای کنترل حلزون و راب با استفاده از فسفات آهن و سم متالدهید قابل انجام است. فسفات آهن ماده بسیار سمی برای این آفات است، اما بایستی به نحوی توسط حلزون خورده و وارد دستگاه گوارشی آنها شود. بنابراین بسیاری از شرکتهای تولید کننده سموم، فسفات آهن را توسط مواد مختلف خوراکی مثل سبوس برنج وگندم مخلوط کرده و به شکل طعمه آلوده در می اورند تا به راحتی توسط رابها و حزون ها خورده شده و آنها را از بین ببرد.متالدهید نیز ماده شیمیایی دیگری است که تا قبل از سال ۲۰۲۰ میلادی جزء سموم مجاز بوده و بایستی همانند فسفات آهن در حالت طعمه آلوده استفاده شود. یکی از روش های فیزیکی جمع آوری دستی حلزون ها است. اگر فضای شما کوچک است و نمیخواهید از سموم شیمیایی خطرناک استفاده کنید میتوانید چند برگ سالم و تازه کاهو را در سطح باغچه خود پراکنده کنید و از آنجایی که حلزونها علاقه فراوانی به کاهو دارد به سمت کاهو هجوم آورده و میتوانید کاهوهای مملو از حلزون را در هنگام شب جمع آوری و جمعیت آنها را کم کنید.


بهترین سم برای حلزون و راب

سموم شیمیایی مختلفی است که به جز متالدهید و فسفات آهن بتوانند این موجودات را کنترل کند. از جمله آنها می توان به پریمیکارب(پریمور)، تیودیکارب و ترکیبات مسی مختلف اشاره کرد. تمامی این سموم به شکل تماسی عمل میکنند و حتما باید به روی بدن حلزون و راب مستقیما سمپاشی شود. در غیر این صورت باعث کنترل این آفات نمی شود.

 

پیشگیری از ورود حلزون و راب به زمین

قطعا پیشگیری بسیار راحت تر و سریع تر از درمان عمل میکند. اگر میخواهید راب و حلزون به زمین شما وارد نشوند به نکات زیر توجه کنید:
۱-در گلخانه از بسترهای کشت آماده سالم و عاری از آلودگی استفاده کنید.
۲- علف های هرز را از زمین خود دور کنید تا سطح رطوبت در خاک کاهش پیدا کند.
۳-از کودهای دامی تازه و نیمه پوسیده استفاده نکنید و تنها در زمانی که مطمئن هستید که این کودها کاملاً پوسیده شده اند، در زمین خود استفاده کنید.
۴- اگر زمین به شدت آلوده است از کشت کاهو،انواع کلم و سیب زمینی در زمین خودداری کنید.

نتیجه گیری

حلزون ها رو راب ها نرم تنانی هستند که به عنوان آفات مهم محصولات برگی به شمار می آیند. آسیب این آفات میتواند بسیار مخرب باشد. استفاده از روش های مدیریت مناسب این آفات شما را کمک خواهند کرد تا ضمن کاهش خسارت به محصولات خود از ورود این جانوران به زمین خود خودداری کنید. اگر در این خصوص نیازمند مشاوره یا بازدید توسط کارشناسان مرسین کشت را دارید با ما در تماس باشید.

 

نویسنده: دکتر علی روشن بخش
دکتری تخصصی بیماری شناسی گیاهی
aroshanb@gmail.com
متخصص تغذیه گیاهی و دفع آفات

نحوه انجام یخ آب در آبیاری زمستانه درختان

مقدمه

آفات و بیماریهای گیاهی یکی از عوامل مهم در کاهش میزان و کیفیت محصولات زراعی و باغی می باشد. برخی از این آفات و بیماریهای گیاهی خاکزاد می باشند یا اینکه مرحله ای از زندگی خود را در خاک سپری می کنند. خاک به دلیل داشتن ماهیت پیچیده و اکوسیستم وسیع، کنترل این آفات در خاک مشکل می باشد. از سوی دیگر استفاده سموم برای کنترل این آفات نیاز به مقدار بالایی سموم می باشد که هزینه زیادی به کشاورزان تحمیل و از سوی دیگر موجب آلودگی زیست محیطی می گردد. استفاده از روش یخ آب زمستانه یکی روش بسیار مناسب برای کنترل آفات و بیماریهای خاکزاد می باشد برای آشنایی با نحوه انجام و مزایای یخ آب زمستانه ما را در ادامه همراهی کنید.

آبیاری درختان میوه در زمستان

یخ آب زمستانه چیست؟

یخ آب زمستانه یک روش زراعی مناسب برای کنترل آفات و بیماریهای خاکزاد در باغات می باشد. آفات و بیماریهای خاکزاد، به عواملی اطلاق می گردد که در خاک مستقر می باشند و عمدتا به بخش ریشه و طوقه گیاهان خسارت وارد می کنند که می توان به نماتد ها انگل گیاهی، کرم سفید ریشه، کرم مفتولی، ابدوزدک و برخی قارچ های بیماریزا گیاهی مانند فوزاریوم، اسکلروتینیا اشاره کرد. همچنین یکسری از آفات از جمله زنجره مو در مرحله از زندگی در خاک مستقر یا زمستان گذرانی می کنند و در فصل رویشی به روی اندام های هوایی گیاهی حرکت کرده و خسارت وارد می کنند. یخ آب زمستانه روشی مناسب و ارزان قیمت برای کنترل این گونه آفات می باشد.

یخاب دادن به درخت در زمستان برای آفت

نحوه انجام یخ آب زمستانه

یکی از محدودیت در انجام یخ آب زمستانه این است که این روش مناسب مناطقی می باشد که دارای آب آبیاری کافی و زمستانی سرد، یخبندان است. برای انجام یخ آب زمستانه باید دمای هوا به منفی ۷ درجه سانتی گراد برسد. برای انجام این روش ابتدا بایستی سطح خاک باغ از بقایای گیاهی مثل شاخ و برگ عاری گردد سپس خاک باغ شخم زده و بصورت کرت بندی در می آید. باید توجه داشت که هنگام شخم زدن ریشه درختان از خاک بیرون نیاید. سپس با اطلاع از شرایط آب و هوا منطقه یک روز قبل از یخبندان، باغ بصورت غرقابی آبیاری می شود بطوری که آب سطح خاک را بطور کامل بپوشاند. باید توجه داشت هنگام یخ آب زمستانه دمای هوا به زیر منفی ۱۰ درجه سانتی گراد نرسد زیرا که ممکن هست موجب آسیب به ریشه درختان میوه گردد.

 

مزایای یخ آب زمستانه

در این روش شخم خاک باعث تخریب آشیانه و پناهگاه موش و آفات گیاهی ( که بصورت لارو یا شفیره در خاک زمستانگذرانی می کنند) می گردد. این روش در کنترل برخی از افات مثل آبدوزدک، کرم سفید ریشه و زنجره مو بسیار موثر می باشد. همچنین برخی از نماتد های انگل گیاهی مانند نماتد خنجری (Xiphinema) به شخم خاک حساس بوده و موجب کاهش جمعیت آنها می گردد. از سوی دیگر یخ آب باعث یخ زدگی و متلاشی شدن دیواره و اسکلت بدن آفات و قارچ های بیماریزای گیاهی و از بین رفتن آنها می گردد. این روش به جهت کاهش جمعیت آفات و بیماری های خاکزاد موجب کاهش میزان سموم نباتی مورد استفاده در فصل رویش نیز می گردد.
یخ آب زمستانه به دلیل گرمای حاصل از گرمای نهان یخ مانع از سرما زدگی ریشه درختان میوه در سرمای شدیدتر می گردد از سوی دیگر در این روش به دلیل یخ زدن خاک، ذرات چسبیده خاک بخصوص در خاک های سنگین و رسی از هم جدا شده و باز شدن یخ زدگی موجب افزایش خلل و فرج و خاک حالت اسفنجی پیدا می کند. این حالت اسفنجی در بهار و تابستان باعث کاهش هدر رفت رطوبت عمقی خاک می گردد. همچنین این روش موجب افزایش ذخیره آب و رطوبت در عمق خاک شده و در بهار و تابستان گرم موجب کاهش تنشی وارد شده به درختان می گردد.

بطور خلاصه یخ آب زمستانه موجب:

  • از بین رفتن و کاهش جمعیت آفات و بیماری های خاکزاد
  • افزایش خلل و فرج خاک
  • مانع سرما زدگی ریشه درختان در سرمای شدیدتر
  • کاهش تنش آبی درختان میوه در سال های کم باران

جمع بندی

یخ آب زمستانه روشی مناسب و ارزان قیمت برای کنترل آفات و بیماری های خاکزاد در مناطقی که دارای آب آبیاری کافی و زمستان سرد می باشد. این روش همچنین باعث کاهش میزان مصرف سموم برای کنترل این آفات در طول فصل رویش می گردد. اقدامات زراعی از جمله یخ آب زمستانه و سمپاشی زمستانه که در فصل زمستان در باغات توسط باغداران عزیز صورت می گیرد می تواند نقش قابل توجهی در کاهش میزان آفات و بیماریهای گیاهی در طول فصل، کاهش میزان سموم مصرفی و در نتیجه کاهش هزینه داشته باشد. شایان توجه است که شناسایی آفات و بیماری های گیاهی به موقعه در طول فصل رویشی و انجام اقدامات و سمپاشی مناسب به نوبه خود نیز نقش چشمگیری در کنترل آفات و کاهش خسارت خواهد داشت.

نویسنده: دکتر یوسف پناهنده
دکتری تخصصی بیماری شناسی گیاهی
yousef_panahandeh@yahoo.com
متخصص گیاهپزشکی، دفع آفات و بیماری ها

نقش خاک و کود در ایجاد بیماری های فیزیولوژیک گیاهان

مقدمه

گیاهان می توانند توسط عوامل زنده مانند قارچ ها، باکتری ها، ویروس ها و نماتدها آسیب ببینند. آنها همچنین می توانند توسط عوامل غیر زنده نیز آسیب ببینند و این عوامل باعث مشکلاتی می شوند که در مجموع می توان آنها را “بیماری های غیر زنده” یا “اختلالات غیر زنده” نامید و ما این عوامل را اختلالات غیرزیستی یا (فیزیولوژیک) می نامیم. خصوصیات نامطلوب خاک، عدم تعادل در حاصلخیزی، شدت رطوبت، درجه حرارت بالا، سمیت مواد شیمیایی، صدمات مکانیکی و سایر مشکلات نمونه هایی از اختلالات غیرزیستی هستند که می تواند باعث کاهش رشد گیاه و حتی از بین بردن گیاهان شود. علاوه بر این، بسیاری از این اختلالات غیر زنده می توانند گیاهان را مستعد بیماری های ناشی از میکروب ها کنند. بیماری های گیاهی و غیر زنده را می توان با بیماری های عفونی و غیر عفونی انسان مقایسه کرد. در انسان، ویروس آنفولانزا و یک باکتری باعث بیماری های عفونی می شود و از فردی به فرد دیگر انتقال می یابد. در مقابل، اختلالات غیر عفونی (غیر زنده) در انسان شامل شرایطی است که از فردی به فرد دیگر منتقل نمی شود یا توسط عامل عفونی ایجاد نمی شود. به عنوان مثال، کمبود ویتامین A می تواند باعث کوری شود، کلسترول بیش از حد در رژیم غذایی می تواند بسیاری از مشکلات سلامتی را ایجاد کند و یا قرار گرفتن در معرض جیوه یا سرب سمی است.اختلالات غیرزیستی در گیاهان بسیار شایع است. طبق تجربه ما، حدود نیمی از نمونه های گیاهی که به کلینیک گیاهپزشکی برای تشخیص می رسند دارای اختلالات غیرزیستی هستند. درک کامل اختلالات غیرزیستی برای درک کامل سلامت گیاه بسیار مهم است.ما در این مقاله تعدادی از اختلالات غیرزیستی رایج در گیاهان را برای شما ارائه می دهیم. بخاطر داشته باشید که مشکلات متعدد غیرزنده ای ممکن است در بین بردن گیاهان نقش داشته باشد، که اغلب با بیماری های دیگر همزمان اتفاق می افتند.

لوله شدن برگ های گوجه یک اختلال فیزیولوژیک است

نقش ساختار خاک در تنش های فیزیولوژیک

ساختار خاک توانایی خاک در نگهداری آب، مواد مغذی و اکسیژن را تعیین می کند و آنها را در دسترس گیاهان قرار می دهد. متداول ترین مسئله مربوط به ساختار خاک، تراکم است که منجر به فضای ناکافی برای رشد ریشه می شود. خاک های رسی، با اندازه ذرات کوچکتر، به طور طبیعی فضای منافذی کمتری دارند و در معرض فشرده شدن شدید قرار دارند. تراکم می تواند از منابع مختلفی از جمله تردد به ویژه تجهیزات سنگین کشاورزی تأثیر باران، عملیات شخم زدن ( گاوآهن) رخ دهد. کاهش در دسترس بودن آب نتیجه آشکار تراکم است زیرا رواناب بیشتر در یک خاک فشرده رخ می دهد و فضای منافذ موجود برای نگهداری آب محدود است. با این حال، در دسترس بودن کم اکسیژن برای تنفس ریشه نیز می تواند نتیجه جدی فشرده شدن منافذ خاک باشد. اگرچه برخی از گونه های گیاهی تحمل بیشتری نسبت به عواقب خاک متراکم دارند، اما اگر مشکل جدی باشد، همه گیاهان در خاک های فشرده تحت تأثیر قرار می گیرند. در صورت مشکوک بودن به فشرده بودن خاک، برای بررسی آن زیرین از بیل استفاده کنید. بسیاری از خاکهای فشرده رسهای کوچک کننده و متورم از نوع دو به یک هستند (اسمکتیت ها)، همچنین ترک خوردگی در سطح خاک در دوره های خشک می تواند نشانه تراکم باشد. برعکس، تجمع آب در یک نقطه پس از بارش باران می تواند نشان دهنده کاهش نفوذ ناشی از یک خاک فشرده شده باشد.

پژمردگی بر اثر ساختار نامناسب خاک

pH خاک

pH خاک، اندازه گیری یون H + در محلول خاک است. مقدار بالای فعالیت این یون منجر به شرایط اسیدی خاک می شود، در حالی که فعالیت کم آن باعث غلبه و افزایش OH- می شود و منجر به قلیایی شدن خاک می شود. اگرچه برخی از گونه های گیاهی ترجیح بیشتری برای شرایط خاک اسیدی یا قلیایی دارند، اما به طور کلی که یک محدوده pH اسیدی ۶-۷ برای رشد گیاه مطلوب در نظر گرفته می شود. pH خاک خارج از این محدوده می تواند تأثیر چشمگیری در حلالیت و در نتیجه در دسترس بودن عناصر غذایی گیاه بگذارد. pH خاک زیر ۵/۵ به طور کلی منجر به کمبود کلسیم، منیزیم و فسفر و افزایش حلالیت آلومینیوم، آهن و بور می شود. مقادیر بالای این سه ماده غذایی در pH پایین خاک معمول است و می تواند علائم سمیت را در گیاهان ایجاد کند. خاکهایی که سطح pH آنها بالاتر از ۸/۷ است، دارای مقادیر بالای منگنز، روی و مس، کلسیم و منیزیم هستند و گیاهانی که در این خاک های قلیایی رشد می کنند اغلب علائم کمبود این عناصر غذایی را دارند. در بیشتر موارد، pH پایین خاک را می توان قبل از کاشت با استفاده از کربنات کلسیم (سنگ آهک) به شرایط قلیایی تر تنظیم کرد.

کمبود عناصر عذایی به دلیل اسیدیته نامناسب خاک

اگر pH خاک خیلی قلیایی باشد، از گوگرد می توان برای کاهش pH استفاده کرد. منابع کود نیتروژن (N) نیز به دلیل نقش تبادل یونی در سطح ریشه می تواند بر pH خاک تأثیر بگذارد. فرم های آمونیوم تمایل به کاهش pH خاک دارند در حالی که فرم های نیترات باعث افزایش pH خاک می شوند. به طور مشابه، معمولاً از کود سولفات آمونیوم برای کاهش pH خاک استفاده می شود، به ویژه برای محصولاتی که این شرایط را ترجیح می دهند. عوامل بیماری زای خاک و همچنین گیاهان، محدوده های خاصی از pH را ترجیح می دهند. تغییر منبع نیتروژن کودی می تواند بیماری ناشی از خاک را سرکوب کند زیرا باعث تغییر pH خاک در نزدیکی سطح ریشه شده و به واسطه آن بیماری مهار می شود. اگرچه این استراتژی در برخی شرایط می تواند موفقیت آمیز باشد، اگر تغییر زیادی در pH خاک مورد نظر است، باید آزمایشات خاک انجام شود تا مشخص شود چه مقدار سنگ آهک یا گوگرد باید به کار رود تا به pH مورد نظر برسیم.
این مقاله شما را بیشتر راهنمایی میکند

سمیت و بیشبود عناصر غذایی

در اثر استفاده بیش از حد از کودها، خسارت ناشی از میزان زیاد عناصر مغذی در گیاهان ایجاد می شود. سمیت نیتروژن در شرایط گرم و خشک معمول هست که اغلب در ساقه های نهال های یک ساله رخ می دهد و می تواند با بیماری های شانکر (زخم) اشتباه گرفته شود. به همین علت پیچ خوردن گیاهان گوجه فرنگی برای آنهایی هست که سمیت آمونیوم را تجربه می کنند و ممکن است شبیه علائم ناشی از ویروس ها باشد. سمیت آمونیوم به دلیل کمبود میکروارگانیسم های خاصی که آمونیوم را به نیتریت و سپس به نیترات تبدیل می کنند، در خاک های گلخانه ای مشکل ساز خواهد شد.سمیت ریز مغذی ها در بسیاری از سیستم های تولید معمول اتفاق می افتد. علائم غالباً شامل زردی یا قهوه ای شدن حاشیه برگ یا نوک آن است، اما پوسته پوسته شدن و علائم دیگر می تواند رخ دهد. همانطور که در بالا ذکر شد، بسیاری از سمیت مواد مغذی در اثر pH بیش از حد کم یا زیاد در خاک ایجاد می شوند. سمیت ریز مغذی ها به ویژه در گل کاری گلخانه ای رایج است. به عنوان مثال، سمیت آهن و منیزیم اغلب در محصولات گلخانه ای هنگامی رخ می دهد که محیط رشد دارای pH کم باشد و یا در شرایطی رخ دهند که آب آبیاری یا خاک غلظت قابل توجهی از ریز مغذی ها را داشته باشد.

ترک خوردگی ساقه گوجه فرنگی به دلیل بیش بود عنصر نیتروژن

نتیجه گیری

هر گونه تغییری در شرایط عادی و نرمال زندگی گیاه می تواند اثرات بسیار بزرگی در ظاهر و عملکرد گیاه داشته باشد. این تصور که گیاهان در یک خاک یا رشد می کنند و یا از بین میروند، طبیعتا اشتباه است. ممکن است ادامه زندگی یک گیاه در یک خاک نامناسب امکان پذیر باشد اما در طول این دوره گیاه متحمل تنش های فراوانی شود که بر روی راندمان آن تاثیر منفی داشته باشد. بنا براین با توجه ویژه به شرایط و نیاز های گیاهان می توان از بروز این اختلالات فیزیولوژیک کاست.

نویسنده: دکتر حسین گل افروز
دکتری تخصصی قارچ شناسی گیاهی
متخصص گیاهپزشکی، احداث باغ و فضای سبز

روش اجرای چالکود درختان میوه + ترکیبات چالکود

مقدمه

با توجه به فقیر بودن خاک های زراعی و باغی در ایران از نظر موادآلی و عناصر غذایی و بهره برداری نامناسب، کود دهی امری ضروری برای بهبودی رشد گیاهان و افزایش باردهی می باشد. در فصل پاییز درختان میوه پس از یک فصل باردهی نیازمند یک دوره استراحت و تجدید قوا برای رشد و نمو و باردهی برای سال رویشی آتی می باشند. اقدامات باغی در این دوره (فصل پاییز و زمستان) نقش بسزایی در میزان رشد و باردهی درختان میوه خواهد داشت. از اینرو یکی از اقدامات مهم در باغات در فصل پاییز و زمستان کود دهی به روش چالکود می باشد. اگر مایل هستید با چالکود بصورت اصولی آشنا شوید تا انتهای مقاله همراه ما باشید.

چالکود چیست؟

به روش کود دهی که در آن کود آلی یا شیمیایی بصورت قرار گرفتن در داخل چاله در اختیار درختان قرار می گیرند، چالکود می گویند. یکی از اشتباهات رایجی که توسط باغداران در کودهی باغات صورت می گیرد پخش سطحی کود روی خاک و بیل زنی آن می باشد. در این روش کود در سطح بالایی خاک قرار می گیرد درحالی که ریشه های درختان عمدتا در عمق پایین تری قرار دارند و دسترسی مناسبی به کود مصرفی ندارند، و مدت زمان طولانی لازم است که در اختیار درختان قرار گیرند. از سوی دیگر بخش عمده از این کودها در بخش سطحی خاک به جهت رشد علف های هرز و نیز آبیاری از بافت خاک و دسترسی درختان میوه خارج شده و باعث تحمیل هزینه مازاد به باغداران می گردد. از این جهت بهترین روش کود دهی برای درختان استفاده از روش چالکود می باشد.

چه کودی برای چالکود درختان میوه مناسب است؟

بهترین روش برای تعیین کود مناسب چالکودی، انجام آنالیز خاک و برگ می باشد. بهترین زمان برای انجام آنالیز خاک پاییز بعد از خزان درختان و آنالیز برگ اوایل تابستان می باشد. براساس آنالیز خاک و پارامتر های تعیین شده در آن می توان نوع و مقدار کود های لازم برای تهیه ترکیب چالکود را مشخص کرد. بهترین ترکیب برای چالکود استفاده از کود دامی کاملا پوشیده به همراه کود های حاوی عناصر غذایی می باشد. این عناصر غذایی شامل ازت، فسفر، پتاسیم، گوگرد، آهن، روی ، منگنز، منیزیم و بور می باشد. تهیه ترکیب چالکودی می تواند به دو صورت انجام گیرد. در روش اول براساس آنالیز خاک مقدار از کود های نیتراتی (نیترات پتاسیم، نیترات کلسیم، نیترات آمونیوم) و سولفاتی ( سولفات آهن، سولفات روی ، سولفات منگنز)، بوریک اسید، مولبیدات سدیم، کود های کلاته ( کلات آهن و منیزیم) و گوگرد گرانوله یا بنتونیت دار با هم ترکیب و چالکود را تهیه می شود. این روش مناسبتر می باشد ولی نیازمند مهارت و هزینه و کار بیشتر می باشد. در روش دوم بدون انجام آنالیز خاک می توان از کود های چالکودی شرکتی آماده که حاوی تمامی عناصر فوق و اغلب بصورت گرانوله می باشند استفاده کرد. در صورت تمایل می توانید برای تهیه کود های چالکودی شرکتی به این صفحه مراجعه نمایید. اصولا ترکیب چالکود، حاوی درصد بیشتری از فسفر و پتاسیم نسبت به ازت می باشد. علت این امر این است که استفاده از درصد بالای از ازت در چالکود می تواند منجر به خارج شدن زود هنگام درخت از خواب زمستانه و اختلال در گل دهی و باردهی گردد. نکته مهم دیگر در چالکود استفاده از کود های دامی کاملا پوسیده به همراه کود های تغذیه ای می باشد. یکی دیگر از مشکلات رایج، صرفا فقط استفاده از کود دامی جهت کود دهی باغات می باشد. کودهای دامی دارای درصد پایینی از  عناصر غذایی می باشند که نمی تواند نیاز تغذیه ای درختان میوه را تامین کنند و کود های دامی به جهت دارا بودن درصد بالایی ماده آلی موجب بهیودی بافت و افزایش فعالیت میکروبی خاک می گردد. به همین جهت حتما در کنار کود دامی کاملا پوسیده از کود های تغذیه ای استفاده گردد.

مزایای چالکود

  • افزایش رشد رویشی درختان در فصل رویشی آتی
  • افزایش گل دهی و باردهی درختان میوه
  • کاهش میزان و دفعات استفاده از کود های تغذیه ای در طول فصل رویشی
  • کاهش میزان علف هرز به جهت در دسترس نبود عناصر غذایی کافی برای آنها
  • افزایش کارایی و جذب کود های تغذیه ای استفاده شده
  • افزایش نفود پذیری آب به داخل خاک
  • افزایش مقاومت درختان با افات و بیماریهای گیاهی و شرایط نامساعد محیطی

میزان مصرف چالکود

میزان مصرف چالکود به نتایج حاصل از آنالیز خاک، نوع خاک، سن درختان میوه بستگی دارد. در صورتی که خاک از نظر غذایی دچار کمبود شدید باشد میزان مصرف چالکود نیز به طبع بیشتر خواهد بود. در خاک های شنی به جهت آبشویی بیشتر عمدتا از مقدار بیشتری از کود های چالکودی استفاده می گردد. در مورد سن درختان نیز هرچه درخت های مسن تر باشند مقدار کودی مصرفی نیز بیشتر خواهد بود. توصیه می شود برای نهال های یکساله از چالکود استفاده نشود و از سال دوم به بعد از روش چالکود استفاده گردد. مقدار مصرف کود های چالکودی آماده شرکتی بسته به نسبت عناصر موجود در آن و  شرکت تولید کننده متفاوت می باشد که اغلب در روی بسته بندی محصول درج شده است. همانطور که اشاره شد چالکود ترکیب کود دامی با کود تغذیه ای است که توصیه می شود از نسبت ۴ به ۱ از کود دامی استفاده گردد. بطور مثال چهار کیلو کود دامی به همراه یک کود تغذیه ای.

زمان مناسب چالکود و تکرار آن

چالکود اغلب اواخر پاییز پس از ریزش برگ درختان و اواخر زمستان قبل از شروع متورم شدن غنچه های درختان میوه صورت می گیرد، ولی بهترین زمان برای چالکود آخر زمستان می باشد زیرا عناصر غذایی در چالکود زود هنگام به دلیل بارش باران می تواند دچار آبشویی گردد. اگرچه در کود های آماده اغلب بصورت گرانوله بود و کمتر دچار آبشویی می گردد. به طور معمول چالکود هر دو سال یکبار انجام می گردد اما چالکود سالانه تاثیر مطلوب و موثرتری خواهد داشت به ویژه در مورد درختانی که سن بالایی دارند از سوی دیگر موجب کاهش مقدار و دفعات استفاده از کود های تغذیه ای در حین فصل رویش و باردهی می گردد.

نحوه انجام چالکود

جهت انجام چالکود، چاله های به قطر نیم متر و عمق نزدیک ریشه (بسته به سن درخت) در سایه انداز درخت حفر می شود. بخش عمده از جذب آب و عناصر غذایی توسط ریشه های که در سایه انداز درخت متمرکز شده اند صورت می گیرد که این ریشه ها حالت ظریف تر و مویی دارند. منظور از سایه انداز درخت زیر بیرونی ترین شاخه می باشد. در صورتی آبیاری بصورت قطره ای باشد بهترین محل حفر چاله نزدیک قطره چکان ها است. تعداد چاله های حفر شده می تواند ۲ تا ۶ عدد یا بصورت شیار دایره ای اطراف درختان میوه باشد. درصورتی که تعداد چاله های بیشتر چالکود نیز موثرتر می باشد که این مستلزم زمان، کار و هزینه بیشتر هست از اینرو برای کاهش هزینه توصیه می شود در صورتی که سن درخت زیر ۴ سال دو چاله و بالای ۴ سال چهار چاله حفر شود. نکته مهم اینکه در سال های بعد جهت تکرار چالکود چاله ها جدید در جهت مخالف چاله های قبلی حفر شود. عمق چاله ها باید نزدیک ریشه حدود ۴۰ تا ۶۰ سانتی متر باشد بطوری که در چاله حفر شده ریشه درختان قابل رویت باشد ولی باید توجه کرد هنگام حفر چاله به ریشه های اصلی صدمه وارد نشود. پس از حفر چاله ها، مقدار مورد نیاز کود دامی و تغذیه ای برای هر درخت محاسبه و کاملا باهم مخلوط و مقدار آن به تعداد چاله ها برای هر درخت تقسیط و در داخل چاله ها ریخته شود. نکته مهم اینکه کود مستقیما روی ریشه درخت ریخته نشود. پس از ریختن چالکود در چاله روی آن را با خاک کاملا پوشانده شود.

نتیجه گیری

تجربه مرسین کشت نشان داده است که استفاده از چالکود تاثیر بسیار مطلوبی در رشد درختان میوه به ویژه گل دهی در نتیجه افزایش محصول دارد. از سوی دیگر توصیه می شود در کنار چالکود در فصل زمستان به کود دهی باغات در فصل رویش نیز توجه خاصی داشت که بتوان راندمان مطلوبی را در تولید محصولات باغی تجربه کرد. فراموش نکنید که درختان دارای تغذیه بهتر نسبت به آفات و بیماری ها مقاوم تر بوده و طول عمر بیشتر و مفید تری نیز دارند.

نویسنده: دکتر یوسف پناهنده
دکتری تخصصی بیماری شناسی گیاهی
متخصص تغذیه گیاهی و گیاهپزشکی

بهترین ترکیب رشد سریع گیاهان و درختان + کودهای رشدی

مقدمه

اگر می خواهید گیاه رشد سریع تری داشته باشد این مقاله را بخوانید. چون در این مقاله قصد داریم در مورد چند نکته مهم برای رشد سریع گیاهان صحبت کنیم. همه گیاهان سریع رشد نمی کنند. برای رشد گیاهان قوی، سالم و سرسبز، تغذیه مناسب با مواد مغذی و آب، هوا، نور و و دمای مناسب از اساسی ترین عوامل رشد سریع گیاه است.
دادن کود در مورد کاشت و مراقبت از گیاهان همیشه ضروری نیست، اما برای تقویت و رشد سریع گیاه ایده آل است. مواد مغذی و کود مناسب می تواند به رشد گیاهان کمک کند همین طور گیاه شما می تواند با بیماری ها، آفات مقابله کرده و به راحتی با تنش های محیطی سازگار شود. همچنین می تواند به درختان و گیاهان شما کمک کند تا صدمات یا شکستگی هایی را که ممکن است در قسمت های بالایی یا ریشه داشته باشند، سریع تر بهبود یابند. البته که انتخاب نوع مناسب کود و در واقع استفاده صحیح از آنست که این کار برای گیاه انجام می دهد. با راهنمای سریع، ما به شما خواهیم گفت که چه نوع کود را چه زمانی باید استفاده کنید و چگونه از آن استفاده کنید. نکات و ترفندهای مربوط زیر را بررسی کنید!

تسریع رشد گیاهان مختلف در کشت هیدروپونیک

زمان استفاده از کودها

اگرچه می توانید کودها را روی گیاهان تازه رشد کرده استفاده کنید، اما توصیه می کنیم صبر کنید تا گیاهانتان کمی رشد کرده و بالغ تر شوند. چون زمانی که به گیاه در این مرحله رشدی کود می دهید، ریشه گیاه نسبت به برگ و ساقه کندتر رشد کرده و باعث ضعیف شدن گیاه نیز می شود.همچنین کاربرد اولیه کود می تواند ریشه گیاه جوان را بسوزاند. پس صبر کنید و اجازه دهید گیاهان خود را بعد از مدتی رشد کود دهید. هنگامی که گیاهان شما دارای سیستم ریشه ای قوی باشند، می توانند مواد مغذی کودها را برای بهترین نتیجه که رشد بیشتر هست، جذب کنند.

اصول کوددهی برای رشد سریع درختان در باغات

کوددهی در بهار تا پاییز

بدون شک بهار بهترین زمان برای کوددهی است. کوددهی در بهار باعث تقویت گیاهان شما برای فصل رشد می شود. بهتر است حدود یک ماه پس از سرمای زمستانه در منطقه خود صبر کنید تا گیاهان خود را کوددهی کنید، اما از اواسط فروردین به بعد طور کلی زمان مناسب برای تغذیه باغ شما است. اما یک سوال چند بار باید به گیاهان خود کود دهید؟ خوب، تعداد دفعات بستگی به نوع گیاه شما دارد. برای مثال، درختان هلو به دفعات زیاد کود نیازی ندارند و فقط یک بار در بهار و تابستان و یک بار بعد از برداشت به کود نیاز دارند. بهتر است برای تعیین نیاز دقیق کود دستورالعمل های کاشت برای هر گیاه را بدانید.اگر نمی خواهید در بهار کود دهی انجام دهید؟ مشکلی نیست پاییز همچنین زمان مناسبی برای کوددهی گیاهان است. کوددهی در پاییز قبل از زمستان گیاهان را تقویت می کند. به آب و هوا توجه کنید و کوددهی را حدود یک ماه قبل از اولین سرما متوقف کنید البته به جز چالکود که در فصل پاییز و زمستان انجام می شود.

افزایش رشد گیاهان و نحوه کوددهی به آنها

تولید میوه

بهتر است گیاهانی را که می خواهید از آنها میوه برداشت کنید، در بهار قبل از شروع رشد میوه و بعد از برداشت آن ها (در بسیاری از گیاهان در فصل پاییز) کود دهید. این گیاهان نه تنها میوه بیشتری می دهند بلکه میوه های بزرگ تر و خوشمزه تری نیز تولید می کنند. بهتر از همه؟ اگر درختان میوه خود را به صورت ارگانیک پرورش می دهید، می توانید از کود آلی برای تقویت رشد آن ها استفاده کنید. کودهای آلی شامل کمپوست، مواد معدنی و غیره هستند.

چگونه کود دهی کنیم؟

هنگامی که کود ایده آل گیاهتان را خریداری می کنید، یک مقدار مصرف توصیه شده را در پشت بسته آن مشاهده خواهید کرد. ما توصیه می کنیم از نیمی از مقدار توصیه شده مصرفی برای شروع استفاده کنید، که به شما کمک می کند تا از سوختگی ریشه جلوگیری کنید. با پاشیدن کود روی خاک اطراف گیاه خود شروع کنید. کود را به قسمت اطراف درخت خود که سایه انداز گیاه شماست اضافه کنید (شاخه ها معمولاً آینه ریشه ها هستند)، بنابراین شاخه های پخش شده روی درخت به شما ایده خوبی می دهد که ریشه های شما در زیر خاک چگونه قرار دارند.پس از استفاده از کود هم تا زمانی که منطقه اطراف مرطوب شود، آبیاری عمیق و آهسته به درخت خود بدهید.کود باید در فواصل مساوی اطراف درخت (جایی که شاخه ها پخش می شوند) قرار داده شوند و حدود ۲۰ تا ۵۰ سانتی متر در زیر خاک قرار گیرند. هنگامی که آب به کود برخورد کرد، مواد مغذی آزاد و به ریشه منتقل می شوند.

چه نوع کودی استفاده کنیم ؟

اکنون که نحوه استفاده کود را می دانید، مهم است که بدانید کدام نوع را خریداری و استفاده کنید. همانطور که در بالا ذکر کردیم، بهتر است کود توصیه شده برای درختان یا گیاهان خاص خود خریداری کنید. اما ما برای شروع برخی از رایج ترین انواع را بررسی خواهیم کرد.کود انواع مختلفی دارد که معمولاً دارای اعدادی مانند ۱۰-۱۰-۱۰ یا ۲۰-۰-۴ و غیره است. این اعداد نسبت NPK هستند. N به معنای نیتروژن، P به معنی فسفر و K به معنی پتاسیم است. ۱۰-۱۰-۱۰ یک ترکیب متعادل است ، در حالی که ۲۹-۰-۴ فسفر ندارد.نیتروژنیکی از سه ماده مغذی مهم برای رشد سالم در گیاهان و عنصری اساسی در رشد کلروفیل (سبزینه)، تولید پروتئین و اسیدهای آمینه است. کودهای حاوی نیتروژن بالا (۴۶ درصد یا اوره) باعث رشد سریع تر گیاهان می شوند، به همین دلیل بسیاری از انواع کودها، غنی از نیتروژن هستند. کودهای حاوی نیتروژن زیاد همچنین رنگ سبز را به شاخ و برگ شما باز می گردانند.فسفرفسفر دومین ماده مغذی اصلی ماست، که برای انرژی گیاه ضروری است و جز سازنده و حیاتی DNA سلول های گیاهیست. از کودهای غنی از فسفر معمولاً برای تقویت گل و باردهی استفاده می شود. فسفر شکوفه ها و تولید گل را افزایش می دهد و در سلامت رشدی گیاه نیز اهمیت دارد.پتاسیمپتاسیم سومین ماده مغذیست و از آنجا که به تشکیل پروتئین ها کمک می کند، برای تغذیه گیاه مهم است. پتاسیم ساقه ها و برگ ها را ضخیم می کند، رشد سریع تر، مقاومت به خشکی و مقاومت در برابر بیماری را امکان پذیر می کند. مواد دیگری که به رشد سریع کمک می کنند شامل:
کود های آلی (کربن آلی و هیومیک اسید)، کودهای مایع حاوی عناصر ریزمغذی (آهن، روی، منیزیم و منگنز)، آب گازدار، کود ماهی که غنی از نیتروژن هست و کود جلبک دریایی و استفاده از هورمون های محرک رشد گیاه نیز توصیه می شود.

نتیجه گیری و توصیه

به بیان ساده تر، سلامت یک گیاه به کیفیت خاک بستگی دارد و خاک خوب علاوه بر مواد آلی، هوا و آب باید ازت، فسفر و پتاسیم هم داشته باشد. برعکس بارها دیده شده است که افراد بدون در نظر گرفتن کیفیت خاک گیاهان را می کارند و انتظار رشد از آن دارند. اگر می خواهید رشد گیاهان را تقویت کنید، باید کود مناسب را انتخاب کنید. بنابراین برنامه ریزی کنید که چه نوع کودی و برای چه نوع گونه گیاهی استفاده شده تا بتوانید گیاه را سریع تر رشد دهید و چند نکته زیر را هم در نظر بگیرید:
برای دانستن محتوای خاک آزمایش خاک انجام دهید.
بهترین و مرغوب ترین کود را انتخاب کنید.
به مواد مغذی و تشکیل دهنده کود نگاه کنید. از نظر بنیادی، ۱۶ ماده غذایی ضروری وجود دارد که گیاه برای رشد مناسب، نیاز دارد. اولاً، سه ترکیب اصلی شامل نیتروژن، فسفر و پتاسیم است. عناصر ثانویه شامل گوگرد، منیزیم و کلسیم است. گیاهان به عناصر ریز مغذی بور، کبالت، مس، آهن، منگنز، مولیبدن و روی هم نیاز دارند.
عواملی که باعث کندی رشد گیاه می شوند را در نظر بگیرید و رفع کنید، مانند: عدم دریافت نور کافی- آبیاری بیش از حد و کم آبیاری
به طور کلی کودهایی که دارای ازت بیشتر هستند (مانند اوره و ۳۰-۱۰-۱۰) میتوانند رشد رویشی بهتر و سریعتری برای شما داشته باشند.

نویسنده: دکترحسین گل افروز
دکتری تخصصی قارچ شناسی گیاهی
متخصص گیاهپزشکی، احداث و نگه داری باغ و فضای سبز

پرالیناژ: ضدعفونی ریشه درختان قبل از کاشت + ترکیبات

مقدمه

یکی از مهمترین مراحل احداث باغ و یا کاشت درختان، انتقال نهال های گلدانی یا ریشه لخت به خاک باغ می باشد. یکی از نکات بسیار مهم قبل از این مرحله انجام آنالیزهایی مانند خاک و آب می باشد تا اطلاعات مناسب در مورد شرایط موجود در اختیار باشد تا بتوان براساس آن باغی مناسب منطقه و شرایط حاکم احداث کرد. هنگام کاشت نهال ها یک مورد مهم آماده کردن ریشه نهال برای انتقال به خاک می باشد به همین منظور باغداران از محلولی بنام پرالیناژ استفاده می کنند. برای آشنایی با این محلول و مزایای آن ما را همراهی کنید.

نهال ریشه لخت آغشته شده به محلول پرالیناژ

پرالیناژ چیست؟

به محلولی که برای پوشاندن ریشه گیاهان یا درختان به منظور تقویت و ضدعفونی استفاده می گردد محلول پرالیناژ می گویند. این محلول حاوی آب، کود دامی کامل پوسیده،  قارچ کش، حشره کش، نماتدکش و خاک رس می باشد. پوشاندن ریشه گیاهان با محلول پرالیناژ موجب تقویت ریشه، تحریک رشد سریع آن و حفاظت ریشه در برابر آفات و عوامل بیماریزای گیاهی می گردد. از این محلول هنگام کاشت و یا انتقال گیاهان از گلدان یا نهالستان به خاک باغ و زمین مورد استفاده قرار می گیرد. بنابراین در هنگام احداث باغ مناسب ترین زمان استفاده از پرالیناژ پاییز تا زمستان هنگام کاشت نهال ها می باشد.

مخلوط پرالیناژ و قوام آن

نحوه درست کردن محلول پرالیناژ

همانطور که در بالا اشاره شد این محلول شامل آب، کود دامی کاملا پوسیده و الک شده، قارچ کش، آفتکش، باکتری کش، نماتد کش و خاک رس نرم می باشد. همچنین می تواند از کود های معدنی مانند کود های تغذیه ای و یا کود های ارگانیک استفاده کرد. براساس تجربه گروه مرسین کشت استفاده از کود های حاوی فسفر بالا و کود های زیستی حاوی مایکوریزا تاثیری بسیار عالی در استقرار نهال در خاک و رشد و تحرک ریشه دارد.
برای تهیه محلول پرالیناژ در ۱۰ لیتر آب، مقدار یک کیلوگرم کود دامی کاملا پوسیده و الک شده، یک کیلو خاک رسی نرم، ۳۰۰ گرم قارچ کش (مانند تیوفانات متیل، کاربندازیم، کاربندازیم+ایپرودیون)، ۱۰ گرم کود فسفر بالا (مانند ۱۰-۵۲-۱۰) و ۲۰۰ گرم مایکوریز لازم می باشد. این مواد در آب بخوبی مخلوط می گردد بطوری حالت چسبنده پیدا کنند. هنگام تهیه محلول پرالیناژ حتما از ماسک و دستکش مناسب استفاده گردد. برای آماده کردن نهال جهت کاشت، توصیه می شود چند ساعت قبل از کشت، ریشه نهال در آب قرار داده شود تا ریشه کاملا سیراب گردد تا هنگام انتقال ریشه به خاک باغ به جهت اختلاف فشار اسمزی بین خاک و ریشه نهال، ریشه نهال تازه کشت شده دچار استرس اسمزی نگردد. قبل از فرو بردن ریشه نهال، در صورتی که نهال ریشه لخت باشد ابتدا ریشه ها (بخش های زخمی ریشه و آلوده) با قیچی هرس ضدعفونی شده با ماده سفیدکننده هرس می گردد. همچنین باید توجه داشت که حجم ریشه با اندام هوایی نهال در تعادل باشد و درصورت نیاز اندام هوایی نهال نیز هرس گردد تا حالت تعادلی در حجم ریشه و اندام هوایی نهال وجود داشته باشد. سپس ریشه نهال درون محلول پرالیناژ فرو برده و به آرامی محلول با ریشه نهال همزده و بعد از چند ثانیه ریشه بیرون آورده، بطوری ریشه نهال بطور کامل توسط محلول پرالیناژ پوشانده شود. سپس ریشه نهال سریعا قبل از خشک شدن در چال ایجاد شده برای کشت نهال قرار داده شده و روی ریشه با خاک پوشانده می شود باید دقت شود که محل پیوند نهال حتما ۲۰ سانتی متر بالا از سطح خاک قرار گیرد.

مزایای محلول پرالیناژ

  • تقویت ریشه نهال و تحریک رشد ریشه
  • مایکوریز موجود در محلول سبب افزایش مقاومت ریشه به شرایط نامساعد محیطی و عوامل بیماریزا گیاهی می شود.
  • ضد عفونی ریشه علیه عوامل بیماریزا گیاهی و آفات
  • حفاظت فیزیکی ریشه هنگام کاشت
  • جلوگیری از خشک شدن ریشه پس از انتقال به خاک

جمع بندی

یکی از مراحل حساس احداث باغ، انتقال نهال به خاک می باشد، در این مرحله به جهت ضعیف بودن ریشه نهال ها، ریشه ها ممکن است به دلیل آسیب فیزیکی دچار تنش گردد و یا توسط آفات و عوامل بیماریزا گیاهی مورد حمله قرار گیرد، به همین جهت استفاده از محلول پرالیناژ و پوشاندن ریشه نهال توسط این محلول می توانند کمک بسزایی در جلوگیری از آلودگی ریشه به آفات و عوامل بیماریزا گیاهی و نیز تنش های محیطی داشته باشد.

نویسنده: دکتر یوسف پناهنده
دکتری تخصصی بیماری شناسی گیاهی
متخصص گیاهپزشکی، دفع آفات و بیماری های گیاهی

 

فروت ست یا روی و بر چیست؟ + زمان و نحوه مصرف

مقدمه

فروت ست یک ترکیب کودی و محلول در آب شامل عناصر ضروری، نیتروژن (ازت)، روی و بور هست، که به صورت محلول پاشی برگ استفاده و در تشکیل میوه بیشتر برای فصل بعدی رشد گیاهان نقش مهمی دارد. در واقع مرحله شروع تشکیل میوه را فروت‌ست می نامند و ترکیبی که در این مرحله به کمک گیاه می آید نیز به نام همین مرحله بسیار مهم نامیده شده است. فروت ست را با اسید آمینه ها، آهن و سایر کودهای ریزمغذی‌ (میکرو)  نیز ترکیب کرده اند که کمک بیشتری به، افزایش میزان میوه دهی، درصد گل دهی و افزایش عملکرد سال آینده درختان داشته باشد.

نقش اجزا و عناصر اصلی فروت ست

 

در این ترکیب نیتروژن در ساخت تعدادی از ترکیبات عمومی و مهم گیاهی مانند اسیدهای آمینه و
پروتئین ها  نقش دارد. همین طور این عنصر ۲ تا ۴ درصد وزن کلی گیاهان را تشکیل داده. در بیشتر موارد کمبود نیتروژن مهم ترین عامل محدود کننده رشد هست، پس مدیریت مصرف نیتروژن می تواند بیشترین تأثیر را در افزایش عملکرد محصول داشته باشد. نیتروژن مصرفی گیاه در اوایل فصل بهار، بیشتر به رشد رویشی سرشاخه ها اختصاص پیدا می کند اما نیتروژن مصرفی در آخر فصل رشد بیشتر در پوست ریشه ها و تنه درختان می رود و مقدار کمی هم به جوانه های در حال رشد منتقل می شود و در این مناطق ذخیره هم می شود. یکی از راه های عملی افزایش نیتروژن ذخیره جوانه ها گل و برگ در اواخر فصل رشد محلولپاشی فروت ست پس از برداشت میوه درختان هست. عنصر دیگر در ترکیب فروت ست بور می باشد از کارهای اصلی بور در گیاهان به ویژه درختان میوه، نقش آن در تشکیل میوه است. بور در ایجاد جوانه های گل، تولید دانه گرده و رشد لوله گرده درختان میوه
نقش اساسی دارد. بیشتر گیاهان در کمبود متوسط بور، علائم ظاهری خاصی نشان نمی دهند و تنها علائم کمبود بور کاهش تشکیل میوه می باشد که محلولپاشی با فروت ست بعد از برداشت میوه ها می تواند عملکرد درختان میوه را در سال بعد به طور چشم گیری افزایش دهد. محلولپاشی فروت ست مخصوصا بعد از برداشت محصول سنگین یا گذر از بهاری سرد که محدود کننده رشد برای دانه گرده و گرده افشانی به حساب می آید، بسیار مؤثر خواهد بود.

عنصر مهم دیگر در فروت ست روی هست. کمبود روی شایع ترین و محدود کننده ترین عنصر در تولید میوه درختان میوه در جهان و ایران هست محلولپاشی تنهایی بدون عناصر نیتروژن و بور اثر موقتی دارد و تأثیر چندانی هم در افزایش جوانه های گل در بهار سال بعد نداشته در صورتی که روی به همراه نیتروژن و بور که همان فروت ست هست اگر قبل از ریزش برگ ها در پاییز استفاده شود، سریعاً توسط برگ ها جذب و به جوانه های گل انتقال
می یابد و نیاز جوانه های گل را در سال بعد را تأمین می کند و در نهایت باعث افزایش تشکیل میوه در درختان خواهد شد.

عملکرد فروت ست در گیاه

محلولپاشی فروت ست بعد از برداشت میوه باعث می شود که عناصر نیتروژن، بور و روی از برگ های در حال ریزش خارج و در اندام های پوست و ریشه منتقل و ذخیره شود و این عناصر در سال بعدی رشد و وقتی گیاه در مرحله گلدهی قرار دارد دوباره از پوست و ریشه خارج و به سمت جوانه های گل و برگ برمی گردند، این برگشت عناصر نیتروژن روی و بور حدود دو هفته بعد از گلدهی به اوج خودش می رسد. از فروت ست برای اصلاح و
بهبود مدیریت و راندمان مصرف کودهای نیتروژنی که در طول فصل رشد در باغ ها نیز خواهد شد و به طور
واقعی منجربه افزایش راندمان مصرف کودهای دیگر، راندمان عملکرد و همچنین کاهش مصرف بی رویه کودها در باغ ها خواهد شد همین طور سود حاصل از این کاهش مصرف باعث کاهش هزینه تولید و افزایش تشکیل میوه، افزایش عملکرد و بهبود کیفیت بهتر میوه های تولیدی است که می تواند به جیب باغدار برگردد. به طور کلی فروت ست زمانی که در مدیریت با برنامه کودی درست استفاده شود از کاهش تشکیل میوه، عملکرد پایین در واحد سطح جلوگیری به عمل می آورد.
زمان محلول پاشی در درختان میوه بسته به نوع گیاه و مدل استفاده متفاوت است برای مثال در درختان هسته دار مانند هلو بهترین زمان محلول پاشی با فروت ست بلافاصله بعد از برداشت میوه هست و در درختان دانه دار مانند سیب بهترین زمان هنگامیست که ۲۰ درصد برگ ها زرد شده باشند. در مدل دیگر استفاده از فروت ست بهترین زمان برای محلولپاشی در نوبت اول بلافاصله پس از برداشت میوه و در نوبت دوم در زمان تورم جوانه‌ها در ماه اسفند و بهار است.


نتیجه گیری و توصیه

برگ های درختان میوه خزان دار در اواخر فصل رشد و پس از برداشت قادرند بخش قابل توجهی از نیتروژن، روی و بور محلولپاشی شده توسط فروت ست را جذب کنند. جذب نیتروژن و بور سریع تر از روی رخ می دهد و جذب روی تا پایان ریزش برگ ها همچنان ادامه دارد در حالی که جذب نیتروژن و بور در همان روزهای ابتدایی بعد از محلول پاشی انجام می گیرد. در کل استفاده از فروت ست هنگامی که ۱۰ تا ۲۰ درصد برگ ها در پاییز زرد شده اند بهترین عملکرد را دارد. در زمستان نیز این عمل بایستی هنگام تورم جوانه ها انجام شود. برای تشخیص تورم جوانه ها می توانید به تلاش برگ و گل برای خروج از جوانه و پولکی شدن سطح آن توجه کنید. دقت کنید که استفاده از محلول فروت ست بر روی غنچه ها و گل ها ممکن است سبب ریزش و از بین رفتن گل ها شود. نتایج اجرای درست و به موقع فروت‌ست، افزایش گرده افشانی، درصد گل، بالا رفتن میزان میوه، میزان عملکرد و افزایش مقاومت به سرماست و گیاه برای تبدیل شکوفه به میوه ی بیشتر و افزایش میزان جوانه های گل به آن نیاز دارد. نکته بسیار مهم این است که رشد بهتر و بیشتر اولیه جوانه ها و تشکیل میوه در فصل بهار وابسته به ذخیره کردن عناصر مخصوصا نیتروژن، روی و بور در سال قبل است اما اگر محلولپاشی فروت ست را در پاییز انجام نداده اید می توانید اینکار را همزمان با تورم جوانه ها در بهار نیز انجام دهید.
۱.حتما به زمان محلول پاشی دقت کنید (در زمان صبح یا بعد از ظهر).
۲.فروت ست را با سموم و کودهای گوگرد دار مخلوط نکنید.
۳.قبل از محلول پاشی از میزان املاح و pH آب مطلع باشید تا بهترین نتیجه حاصل شود.
۴.برای تاثیر بهتر و جذب بیشتر، فروت ست را همراه با مویان استفاده نمایید.

نویسنده: دکترحسین گل افروز
دکتری تخصصی قارچ شناسی گیاهی
متخصص گیاهپزشکی، احداث و نگه داری باغ و فضای سبز

 

کودهای درشت کننده و خوش طعم کننده میوه

مقدمه

آیا تا به حال میوه ای خورده اید که عطر و طعم نداشته باشد و آنقدر بی مزه باشد که شما را نا امید کند؟میوه های درختان شما ریز می ماند و از درخت می ریزد؟ میوه ها شیرینی و آبداری گذشته را ندارند و فکر می کنید که این موضوع مربوط به کودهای شیمیایی و سموم مصرفی شما است؟ این ها همه سوالاتی است که در ذهن باغداران و مصرف کنندگان جزء نقش می بندد. کوچک ماندن و ریز شدن میوه ها یک مشکل عمده در میوه کاری های ایران است که در این مقاله به صورت علمی و اصولی آن را بررسی و راه حل های آن را به شما خواهیم گفت.


نقش عنصر پتاسیم در رسیدن میوه

در مرحله رسیدن، گیاهان با استفاده از پتاسیم سطح قند را افزایش داده و میوه را شیرین می کنند، که علاوه بر طعم، میوه ها درشت تر و آبدارتر هم می شوند. وقتی یک گیاه کمبود پتاسیم داشته باشد، قادر به رسیدن میوه به درستی نیست و سطح قند آن تامین نمی شود و میوه های آن طعمی را که انتظار داریم، ندارند.در زمان رسیدن، پتاسیم فراوان ترین ماده معدنی است که گیاهان تا زمان برداشت میوه از آن استفاده می کنند.

پتاسیم به آب رسانی بیشتر به گیاهان کمک می کند و از آنها در برابر خشکسالی محافظت و پژمردگی گیاه را هم کاهش می دهد. اغلب آزمایش های خاک نشان می دهد که خاک حاوی مقادیر زیادی پتاسیم (K) است، با این حال اغلب آن غیر قابل دسترس یا “قفل شده” است، بنابراین خاک می تواند سطح بالایی پتاسیم داشته باشد اما گیاهان کمبود نشان دهند. این به نوبه خود بر کیفیت میوه تأثیر می گذارد.اگر گیاهان قادر به جذب کافی پتاسیم نباشند، در تولید میوه با کیفیت از نظر طعم، رنگ، سطح میزان مطلوب قند، میزان درشتی و اندازه میوه دچار مشکل می شوند.

علائمی وجود دارد که محصول شما کمبود پتاسیم را نشان می دهد، زردی حاشیه ای برگ های پیر گیاه اما مهم تر از این علائم از دست دادن عملکرد و در نتیجه سود خواهد بود.نکته مهم: این علائم برای هر نوع محصول متفاوت است و برای هر پرورش دهنده، درک اینکه چگونه یک محصول کمبود پتاسیم دارد، آسان است. اطمینان از سطح بهینه پتاسیم گیاه (نه فقط خاک) در مرحله رسیدن و در حین رسیدن تا زمان برداشت ضروری است.

بهترین زمان استفاده از پتاسیم، چه موقعی است؟

اطمینان حاصل کنید که محصول کودی شما مانند بسیاری از مواد حاوی نیتروژن نیست در اواخر دوره برداشت به نیتروژن (ازت) نیازی نیست، زیرا باعث رشد جدید گیاه می شود چون قبل از برداشت، ما می خواهیم تمام انرژی گیاه به جای رشد مجدد گیاه، به رسیدن میوه برسد و نیاز به ازت نیست. کودهای پتاسیم حاوی نیتروژن باعث افزایش رشد برگ و در نتیجه کاهش کیفیت میوه و همچنین نرم شدن میوه می شوند.
همین طور افزودن نیتروژن در زمان رسیدن نیز بر میزان استفاده از کلسیم تأثیر منفی می گذارد و ما می دانیم که با افزایش رشد گیاه نیاز گیاه به کلسیم (Ca) بیشتر برای تقویت رشد جدید افزایش می یابد و برای رشد میوه صرف نمی شود. زمانی که قندها در شیره گیاهی و قبل از میوه دهی زیاد هستند، میوه های دارای دیواره ضعیفند که این میوه ها برای آفات جذابیت بیشتری دارند. دراین مرحله کلسیم از اهمیت زیادی برخوردار است، چون باعث سخت شدن دیواره میوه (میوه سفت تر) شده و باعث مقاومت میوه ها در برابر آفات و بیماری ها می شود.
هدایت کلسیم به میوه برای ایجاد دیواره های سلولی قوی تر، به این معنی است که سلول های میوه در برابر تقسیم مقاومت می کنند که به نوبه خود باعث کاهش تلفات محصول می شود.بنابراین، امیدواریم هنگام انتخاب یک محصول کودی برای گیاهان خود از این مسئله آگاه باشید.
از خواندن برچسب کودها اطمینان حاصل کنید، زیرا با اطمینان از انتخاب صحیح محصول، باعث صرفه جویی در وقت و هزینه خود می شوید. داشتن نیتروژن در کود، پتاسیم گیاه شما را هدر می دهد و در نتیجه می تواند هزینه شما را بیشتر کند، زیرا بر خلاف آنچه که شما می خواهید، با افزایش رشد گیاه به جای رسیدن میوه، باعث کاهش رشد میوه هم می شود.نیترات پتاسیم می تواند در اوایل فصل مورد رشد مورد استفاده قرار گیرد (قبل از رسیدن میوه ها) تا در صورت نیاز، تأثیر مثبتی بر عملکرد اعمال شود.
با این حال، اگر نزدیک به رسیدن میوه ها استفاده شود هیچ تاثیری بر عملکرد ندارد و می تواند به طور منفی کیفیت میوه را تحت تأثیر قرار دهد.


چه عناصری همراه با پتاسیم برای رسیدن به میوه طعم دار و درشت شما را کمک می کنند؟

دو ماده معدنی مهم دیگر برای بهبود جذب پتاسیم در گیاهان و افزایش سطح قند (شیرینی و طعم و مزه) و حتی افزایش اندازه میوه ها که باعث زودتر رسیدن میوها ها هم می شود، منیزیم و فسفر هستند. در دسترس بودن فسفر، پتاسیم و منیزیم ارتباط زیادی با همدیگر دارند.

به زبان ساده فسفر، انرژی مورد نیاز شیره گیاه را برای تبدیل به قندها ایجاد می کند و منیزیم عنصری است که به عنوان یک سرعت دهنده (کاتالیزور) برای انجام تمام این واکنش ها مورد نیاز است.ولی فسفر اجازه جذب منیزیم را می دهد و بالعکس بنابراین هر دو عنصر  به هم کمک می کنند.

اما از طرف دیگر، رابطه بین پتاسیم و منیزیم مانند دو دشمن است و داشتن تعادل بین این دو عنصر برای نتیجه بهتر ضروری است، بنابراین آزمایش برگ و خاک همیشه در این زمینه مفید است.این نکته هنوز هم در هنگام انتخاب کود برای استفاده از پتاسیم بسیار مهم هست که پتاسیم همراه با فسفر و منیزیم باشد تا گیاهان هر سه عنصر را در دوره رسیدن میوه داشته باشند و از استفاده هرگونه مواد افزودنی یا مواد معدنی دیگر در این هنگام که بر کیفیت میوه تأثیر منفی می گذارند، پرهیز داشته باشید.


از چه مواد دیگری برای درشتی ، افزایش طعم و رنگ میوه استفاده شود؟

برای رنگ، اندازه، طعم و رسیدن به کیفیت عالی میوه می توانید از کودهای حاوی اسید هیومیک، فولویک اسید و آمینو اسید ها نیز برای کمک به جذب مواد مغذی، افزایش کلروفیل یا سبزینه برگ و سلامت گیاه استفاده کنید به شرطی که این مواد فاقد کلر، سدیم و فلزات سنگین باشند.

آزمایش ها بعد از استفاده شدن کودهای پتاسیم دار هم نشانگر افزایش سطح بتاکاروتن، اسید اسکوربیک (ویتامین C) و اسید آسپارتیک است که این ها همگی به عنوان آنتی اکسیدان شناخته شده و به نوبه خود به افزایش سلامت کمک ما می کنند.

نکات آخر و جمع بندی

در زمان رسیدن، پتاسیم فراوان ترین ماده معدنی است که گیاهان تا زمان برداشت میوه از آن استفاده می کنند. پتاسیم به آب رسانی بیشتر به گیاهان کمک می کند. اگر گیاهان قادر به جذب کافی پتاسیم نباشند، در تولید میوه با کیفیت از نظر طعم، رنگ، سطح میزان مطلوب قند، میزان درشتی و اندازه میوه دچار مشکل می شوند.
اطمینان حاصل کنید که محصول کودی شما مانند
بسیاری از مواد حاوی نیتروژن نیست در اواخر دوره برداشت به نیتروژن (ازت) نیازی نیست.

می توانید از کودهای حاوی فسفر و منیزیم، اسید هیومیک و فولویک اسید و آمینواسید ها نیز همراه با پتاسیم استفاده کنید. برنامه زمانی برای استفاده از کوده های طعم دهنده و درشت کننده میوه باید یک تا دو هفته قبل از برداشت انجام شود زیرا گیاه وقت استفاده و تبدیل مواد معدنی به قند را نخواهد داشت.
از دیدگاه سلامت انسان، میوه ها و سبزیجات با سطح مواد معدنی متعادل به افزایش مواد معدنی در غذای ما کمک می کنند تا سلامتی مان را حفظ کنند.

برای رسیدن میوه ها، کود های حاوی پتاسیم را بدون نیتروژن استفاده کنید.
همراه با کودهای حاوی پتاسیم از فسفر و منیزم هم استفاده کنید.
رسیدگی های مهم دیگر گیاهان مانند هرس، تنک کردن، آبیاری منظم و کنترل آفات و بیماری ها را انجام دهید.
زمان استفاده کود های حاوی پتاسیم یک تا دو هفته قبل از رسیدن میوه ها هست.
می توانید برای تاثیر بهتر و بیشتر پتاسیم از هیومیک اسید، فولیک اسید و آمینو اسیدها نیز استفاده کنید.

خانهمقالاتفروشگاهمشاوره